Kağıt Üretimi Ham Maddesi Muz Atıkları adlı makalemizi severek okuyacağınızı umuyoruz.
ÖZET
Hindistan’daki yıllık muz meyvesi üretimi, takriben 16 milyon tondur ve bu rakam, tüm dünya üretiminin % 46’sına karşılık gelmektedir. Ürün hasadından sonra ise muzdan geride bir milyar tonun üzerinde atık (yapraklar ve gövde) meydana gelmektedir. Muz atığı, kağıt üretimi açısından bir ham madde olarak değerlendirilmiştir. Muz lifinin yaklaşık analizi, siyah likör ile yıkama likörünün analizinin yanında kağıt mukavemet özellikleri üzerinde çalışmalar yürütülmüştür.
Sonuçlar, kül, sıcak su çözünürlüğü, alkol benzen çözünürlüğü, % 1 sodyum hidroksit çözünürlüğü, lignin ve holoselüloz değerlerinin; sırasıyla %4,40, 25,56, 7,02, 24,70, 13,67 ve 67,56 olduğunu göstermiştir. Asitlik derecesi (pH), toplam katı madde, kimyasal oksijen ihtiyacı ve renk soğurmayı kapsayan siyah likör değerleri ise sırasıyla 8,06, % 5,51, 6.000 ppm ve 614 olmuştur. Oysa, aynı değerler, yıkama liköründe 7,77, % 0,658, 800 ppm ve 1.672,33 olarak tespit edilmiştir.
% 8 bazik peroksit ile dövülmüş hamurdan yapılmış, 60 g/metrekarelik standart kağıt yapraklarının fiziksel mukavemet özellikleri; 41,56 Nm/g gerilme direncinde, 10,45 mN.metrekare/g yırtılma indisinde, 2.15 kpa metrekare/g patlama indisinde, 12,22 katlama direnci sayısında bulunmuştur. Hiçbir kimyasal maddenin katılmadığı durumdaki bu standart yaprakların eş değerleri ise sırasıyla 22,95 Nm/g, 6,83 mNmetrekare/g, 1,32 kpa metrekare/g ve 5 olarak bulunmuştur. Sonuçlar ise muz atığının, iyi mekanik mukavemet özellikleri ve büyük selüloz içeriği nedeniyle ucuz sınıf kağıtlar için olduğu kadar iyi nitelikli kağıtlar için de epey uygun olduğunu ortaya çıkarmıştır.
Resim: Musa paradisiaca
GİRİŞ
Muz, Musa cinsine ait önemli bir meyve ürünüdür. Yabani olarak yetişir ve ayrıca, evlerdeki bir arka bahçe ürünü olmasının yanında tarla ürünü olarak da büyük çapta ekilmektedir. Hindistan’ın 200.000 ton muz lifi veren 186.000 hektarın üzerinde tarım arazisi vardır. Bitki, yeterli neme ve çürüyen organik maddeye sahip, zengin, iyi akaçlanmış topraklarda bol miktarda gelişim göstermektedir. Üstelik, eğer toprak verimli ve sulama imkanları mevcut ise sert ancak iyi akaçlanmış toprağın yanı sıra hafif kumlu ya da çakıllı topraklarda da çok iyi büyümektedir. Muz bitkileri, Hindistan’da çoğunlukla Maharaştra, Andhra Pradeş, Orisa, Assam, Tamil Nadu eyaletleri, Bengal bölgesi (Hindistan’ın Batı Bengal eyaleti ile günümüzde Bangladeş’ten oluşmaktadır) ve Karnataka eyaletinin bazı kesimlerinde bol miktarda ekilmektedir.
Muz lifleri, bitkinin yalancı gövdesinden çıkarılan yaprak lifleridir. Bitkinin yalancı gövde kısmı, kağıt, halat ve sicim yapımına uygun lifler içermektedir. Belirli muz türlerinden lif çıkarıldığı ve bunların sanayide kullanıldığı görünmektedir. Lif, en çok yaprak kınının dış yüzünün bitişiğinde bulunmaktadır. İyi temizlenmiş ve sıyrılarak kabuğu soyulmuş tüm yaprak kını, % 80-85 oranında (4-6 mm) ve ince lifler (ortalama genişliği 17-20 mikronmetre) vermektedir.
Muz gövdesi atığının, çok iyi bir selüloz kaynağı olduğu için kağıt yapımında umut vadeden maddelerden biri olduğu bulunmuştur. Hindistan’da üretilen tüm meyve ürünleri arasında muz, üretim yönünden birinci, tarımı yapılan arazi büyüklüğü açısından ise ikinci sıradadır. Yaklaşık bir milyar ton kuru kalıntı, bu dev üretim sonucu ortaya çıkmakta ve ticari kullanıma uygun teknolojinin bulunmaması nedeniyle tamamı israf edilmektedir. Bu çalışmanın amaçları şöyle olmuştur:
- Muz atığının yaklaşık analizini değerlendirmek
- Siyah likör ile yıkama likörünün kimyasal değiştirgelerini değerlendirmek
- Kağıt hamurunun oluşma koşullarını incelemek ve muz atığının fiziksel mukavemet özelliklerini hesaplamak.
HÜKÜMLER (SONUÇLAR)
Bu araştırmadan aşağıdaki sonuçlar çıkarılabilir:
- Yaklaşık analizde Mohana Mandi, Jaipur (Racastan eyaleti) şehrinden alınan muz atığının iyi bir selüloz ve düşük lignin içerdiğinin gösterilmesi, onu kağıt üretimi için daha uygun bir hale getirmektedir.
- Alkali peroksit kağıt hamuru oluşturma yönteminin % 8 sodyum hidroksit (NaOH) ve % 2 hidrojen peroksit düzesinde (doz) muz atığının kullanıldığı elle hazırlanmış kağıt üretimine uygun olduğu bulunmuştur.
- Katlama direnci sayısının yanında kopma dayanımı, yırtılma indisi ve patlama indisi gibi iyi mekanik dayanım özelliklerinden dolayı muz atığının, ucuz kağıt ve karton sınıflarının yanında daha güzel kağıt sınıfları için de oldukça uygun olduğu bulunmuştur.
Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu
HER HAKKI MAHFUZDUR.