Aslının (orijinal) Yayın tarihi: 04/07/2008
IAN HENSCHKE, SUNUCU: Halen iklim değişiyor, ancak artık, bazı keyifli haberler de var. Alçak gönüllü bok böceği, Avustralya’yı yazları kasıp kavuran sineklerin dev miktarlara ulaşmasının önlemeye yardım etmektedir. Ancak, gerçekten sera gazlarına karşı mücadelenin de, kahramanları olabilirler mi? Pekala, kulağa imkansız geliyor gibi göründüğü kadar Simon Royal, buna “evet” yanıtını veren bilim adamlarını da bulmuştur.
SIMON ROYAL, MUHABİR: 40 yılı aşkı süredir bok böcekleriyle çalıştıktan sonra, Dr. Bernard Doube, konu ile ilgili mümkün olan her türlü dedikodudan ve hatta daha bile fazlasından haberdardır.BOK BÖCEĞİ UZMANI DR. BERNARD DOUBE: Pekala, insanlar, elbette çok kibardır, ancak onlara, bu böceklerin çeşitli dirim bilimlerinden (biyoloji) bahsettiğimde onunla ilgileniyor numarası yapmaktadırlar. Bok böceklerinin etkilerinden ve katkıda bulunacakları şeylerden bahsettiğinizde neşe sona erecek ve sanırım, kısa bir süre sonra bu küçük varlıkların Avustralya’ya ve dünyanın geri kalanına büyük katkıda bulunacaklarını takdir edeceklerdir.SIMON ROYAL: Bernard Doube, artık Avustralya’nın bir ucundan diğer ucuna kadar bok böceklerinin ve yararlarının dağıtılması işiyle meşgul.
DR. BERNARD DOUBE: Haydi, delikanlı.
SIMON ROYAL: Bok böceklerine olan ilgisinin başladığı Afrika’dan Adelaide Hills’teki yerine gelene kadar uzun bir yol kat etti. CSIRO’nun bok böceği ithali programında çalışırken 1960’larda oraya gitti. Afrika, bok böceklerinin kutsal kasesidir.
DR. BERNARD DOUBE: Afrika’da, 2.300 bok böceği türü bulunmaktadır. Bu böyledir, çünkü orada memeli çeşidinin çok fazla olması, bok böcekleri için tam anlamıyla olağanüstü bir yer olmasını sağlamaktadır.
SIMON ROYAL: 1960’lardaki sorun, Avustralya’nın sinekler için şahane bir yer olmasıydı. Yerel bok böcekleri, daha gösterişsiz keseli hayvan dışkılarını yemeye, gömmeye ve onlarda üremeye evrimleşmişti ve bu da dev inek dışkılarını gömen hiçbir şeyin olmadığı anlamına geliyordu. Ulus, gerçekten sorunla boğuşuyordu. Dışarıdan getirtilen bok böcekleri hakkında bilgi veriniz.
DR. BERNARD DOUBE: Onlar, bu dışkı öbeklerini yok ediyorlar. Bu nedenle, tek kelimeyle geride sineklerin üreyebileceği hiçbir şey kalmıyor. Üretilen milyonlarca dışkı öbeğiyle birlikte Avustralya’nın ulusal hayvancılığında 27 milyon sığır olduğunu belirtmek istiyorum. Her birinin, günde 15 dışkı öbeği oluşturmasından dolayı dev miktarda dışkı kümesinin ortaya çıkacağını tahmin edebilirsiniz.
SIMON ROYAL: Bernard Doube, bu ilk ithal edilen kın kanatlıların başarısının, hayvan sürülerine böcek saldırılarını azaltarak çiftçilere her türlü faydayı sağlamasının yanında, çalı sineklerinin ve bufalo sineklerinin sayısında önemli düşüşler meydana getirmesi olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca, bunun, şehirlerde de çok derin etkisi olmuştur. Ancak, bu etki, burada hiçbir yerde bok böceklerinin beslenme alışkanlıklarının kulağa tatsız gelebildiği kadar bize yaptığı engin etkiden daha açık değildir.
DR. BERNARD DOUBE: Bu, insanların açık havada yaşama biçiminde tam bir devrimdir. 25 yıl önce, (pek çok bölge için) Güney Avustralya eyaletinin pek çok şehrinde ve kasabasında sinek geçirmeyen cibinliklerle kapalı alanlarınız olmadan lokantalarınızın açık hava tesisleri olamayacağını belirten yasalar vardı.
SIMON ROYAL: Ancak şu anda tüm Avustralya’daki bok böcekleriyle ilgili büyük bir sorun var. Sadece, yaz aylarında faaller. Kanguru Adası’nda, Bernard Doube ve çiftçi Linc Wilson, bunun cevabını fark ediyorlar. O, güney Avrupa’nın yerel bir türü olan Bubis bison. Linc Wilson, yaklaşık 12 yıl önce bunları dışarıdan arazisine getirdi. Bu türün güzel yanı, kışın faal olmasıdır.
KANGURU ADASI’NDAN BİR ÇİFTÇİ LINC WILSON: Bunlar, çok daha verimliler. Diğerlerine nazaran, dev miktarlara ulaşacak derecede çok daha başarılı biçimde ürüyorlar ancak farklılıkları, derin tünel oluşturmaları.
SIMON ROYAL: Üstelik, o, bu böceğe bağlanan yüksek umutların anahtarıdır. Linc Wilson, Güney Avustralya, temelde altında geçirimsiz kil tabakası bulunan daha zayıf bir ince toprak tabakasından oluşan “çift katmanlı topraklar”a sahiptir. Bitki gelişimi, su, besin maddeleri, kökler nüfuz edemediğinden dolayı sınırlıdır. Yıllar boyunca, çiftçiler, bu tabakayı yarmak istemişlerdir, ancak bunun da maliyeti çok pahalı olmuştur. Bubis bison, bu kili dosdoğru ücretsiz olarak kazmaktadır ve Bernard Doube’ye göre meralarda verimi %25 kadar artırmaktadır.
LINC WILSON: Böylece, önceden yetiştirilemedikleri mera çeşitlerini yetiştirebilecekler ve çok daha verimli otlaklar oluşturabilecekler. Yaptıkları tek şey, suyun toprakta süzülmesini artırmaktır.
SIMON ROYAL: Ayrıca, Linc Wilson, iklim değişikliğinin yağmurların azalması tehdidine yol açtığında, bunun müthiş bir fayda sağladığını ifade etmektedir, ancak bazı bilim adamları, bok böceklerinin aslında iklim değişikliğinin kendisinin de değişmesine yardımcı olabileceğine inanmaktadırlar.
DR. BERNARD DOUBE: Bana kalırsa, bu kın kanatlıların dünyadaki yaşamları etkilemesi beklenen en ilginç ve olası yol; karbonu toprak altına gömme sığalarıdır (kapasite).
SIMON ROYAL: Bu, iki şekilde olmaktadır. Birincisi, inek dışkılarındaki karbon, havadan toprak altına güvenli olarak alınmaktadır. Ancak, asıl olay, daha sonra bok böceklerinin oluşmasını sağladığı güçlenmiş meralardan kaynaklanmaktadır. Adelaide Üniversitesi’nin iklim değişimi profesörü Barry Brook, şimdi bütünüyle karbonu toprak altında muhafaza etmenin ne kadar önemli olacağının kıymetini bilmediğimize inanıyor.
İKLİM DEĞİŞİMİ PROFESÖRÜ BARRY BROOK: Pek çok çayırlık alanın niteliği bozuk; topraklar ise fakirdir. Geçmişte, verimli biçimde (meralar) yetiştirilemiyordu. Bu nedenle, çayırları ve ağaçları yetiştirmek için eldeki araziyi en iyi şekilde kullanıyoruz. Gerçekten, bok böcekleri faunası, toprağın verimliliğini artırır ve böylece, çok daha kuvvetli bitki büyümesini teşvik eder. Bunun toprağa net bir fazladan karbon alımı etkisi olur çünkü önceden verimsiz, oldukça kıraç topraklar, çok daha verimlileşir, çok daha fazla bitki örtüsüne sahip olur ve bu yüzden, çok daha büyük karbon havzasına dönüşürler.
SIMON ROYAL: Bernard Doube, bu ülkelerin her ikisinin de yılda milyarlarca ton dışkı meydana getiren dev sığır sürüleri olmasından dolayı, ABD’nin ve Güney Amerika’nın da Bubis bison’dan faydalanabileceğini söylemektedir. Bok böceği için Avustralya ilktir. Onu da dünya takip edecektir!
DR. BERNARD DOUBE: Biz, sadece bu alanların toprak sağlığını ve mera verimini artırmakla kalmayacağız, aynı zamanda, sera gazı sorununun çözümüne önemli bir katkı sağlayacağız.
Kaynak: http://www.abc.net.au/stateline/sa/content/2006/s2296186.htm