Inle Vaka Çalışması
Myanmar’da, Haziran- Kasım dönemi, lotus bitkisinin bol ve tamamen zengin yetiştiği en iyi mevsimdir (ASK, 2017). Bunun sebebi, su seviyesinin lotusun büyümesinde etkili olmasıdır (Myat Taw Win, 2017). Çiçekli veya yapraklı her çeşit lotusun sapı kullanılmaktadır (Myat Pwint Chel, 2017). Eskiden, yabani lotus gövdeleri toplanmaktaydı. Şimdi ise lotus gövdeleri, büyük çiftliklerden elde edilmektedir (Myat Taw Win, 2017). Lotus bitkilerinin yetiştirilmesi için tek sefer ekilmeleri yeterlidir ve tek bir bitkiden bir yıl sonra birçok bitki yetişmiş olur. Mya Pwint Chel geleneksel mağazası, yaşlı veya genç olanları fark etmeksizin yalnızca pembe lotusların gövdelerini kullanmaktadır. Mya Taw Win mağazası ise yalnızca su üstünde yüzen ve küçük yapraklı genç lotus saplarından yararlanmaktadır. Bunlar, lif çıkarımı için en uygundur. Toplayıcılar, lotusu korumak ve bitkiye zarar vermemek adına hasat için kano veya küçük botlar kullanmaktadırlar (Moyadi, 2017). Saplar, elle, bitkinin kökünden koparılarak toplanır ve böylece lotusun büyümesi teşvik edilir (Myat Pwint Chel, 2017; Myat Taw Win, 2017).
Çoğunluğu erkek olan lotus sapı toplayıcılarının lotus çiftliği sahibi, domates çiftliği işçileri veya lotus çiftliği olmayan insanlardan olması mümkündür. Toplayıcılar, lotus toplama mevsiminden sonra balıkçılık ve tarım gibi diğer işlerle de uğraşmaktadırlar. Bir toplayıcı, lotus plantasyonunun yoğunluğuna bağlı olarak bir günde 7 ila 15 demet arasında lotus toplayabilir (1 demet 180-200 lotus bitkisi içermektedir). Toplama yapıldıktan sonra saplar, güçlü iplikler elde edebilmek ve kurumayı önlemek için iki gün boyunca soğuk suya yatırılır (Myat Pwint Chel, 2017; Hlaing C. S., 2016). Suya yatırma işlemi, iki günden fazla sürmemelidir ve toplandıktan sonra 10 gün içerisinde liflerin çıkarılması gerekmektedir (Hlaing C. S., 2016). Sapın üstündeki dikenler, lifleri çıkaracak kişiye zarar vermemeleri için çuval bezi veya küçük bir bıçak yardımıyla temizlenir (Myat Taw Win, 2017; Hlaing C. S., 2016). Dikenler temizlendikten sonra gövdeler yeniden demetlenirler ve sularının süzülmeleri için dikey olarak yerleştirilirler (Hlaing C. S., 2016).
Sunn-Ye Inn Vaka Çalışması
Lotus sapları, genelde sabahın erken vakitlerinde 5 gibi toplanmaya başlanır ve yine sabah 10 gibi toplama işlemi biter. Toplayıcıların çoğu erkektir ve her gün toplama yaparlar. Lotus sapı toplamak için en iyi mevsim yağmurlu mevsim, en kötü mevsim ise soğuk mevsimdir. Toplayıcılar, yalnızca çiçeği olmayan ve suda yüzen yaprakları bulunan genç lotus bitkilerinin saplarını toplarlar. Köylüler, lotus saplarını keserek toplarlar çünkü iki gün sonra lotus sapları yeniden büyümeye başlayacağından lotus sapını kesmenin en sürdürülebilir yöntem olduğuna inanırlar. Sapların kesilmesinden ötürü Sunn-Ye Inn’de lotus daha bol bulunmakta ve toplayıcılar, yıl boyunca toplama yapabilmektedirler. Ancak, yağmurlu mevsim, lotus lifi üretimi için en elverişli mevsim iken kış mevsiminde üretim asgariye inmektedir. Köylüler, Inle Gölü halkının lotusu kökünden kopardığını ve bunun lotus büyüme hızını yavaşlatacağını belirtmişlerdir. Sapların kesilmesinden sonra, lotus yaprakları, besin kazandırmaları için suya atılırlar. Bu sebeple, bu insanların kullandığı kesme tekniği, kökünden sökme tekniğinden daha iyi bir tekniktir. (Villager, 2017).
Innma Vaka Çalışması
Lotus sapları, genelde sabahın erken saatlerinde toplanır ve toplayıcılar genelde erkektir. Aynı yerde iki günde bir toplama yapılmaktadır çünkü kesme tekniğinden ötürü saplar, iki gün sonra tekrar büyümektedir. Böylece, tüm yıl oyunca sap toplama gerçekleştirilebilmektedir. Sapların en fazla toplandığı mevsim Temmuz-Kasım ayları iken, en az toplandıkları mevsim Ocak-Nisan aylarıdır. Çoğunlukla, çiçeği olmayan ve yaprakları suda yüzen lotus bitkilerinin sapları toplanır.
Wetthe Vaka Çalışması
Lotus sapları, çoğunlukla sabahın erken saatlerinde toplanır ve toplayıcılar çoğunlukla kadındır. Aynı yerde iki günde bir lotus gövdelerini toplarlar çünkü kesme tekniğinin sayesinde saplar, iki gün sonra tekrar büyümektedir. Böylece, saplar tüm yıl boyunca toplanabilmektedir. Ancak bu etkinlikler için yağmurlu yaz mevsimi, kış mevsiminden daha elverişlidir. Kış mevsimlerinde, su sıcaklığı düşük ve lotus bitkisinin lif içeriği de az olmaktadır. Üstelik, kış mevsiminde bitkilerin üzerini yaprak bitleri istila etmektedir. Yaprak biti istilası bitkinin yapraklarının kurumasına sebep olmakta ve bitki sonunda ölmektedir. Lotus sapları, en yüksek lif içeriğine şubat ve mart aylarında sahip olmaktadır. Toplayıcılar, çoğunlukla çiçeği olmayan ve yaprakları suda yüzen genç lotus bitkilerinin sapları toplarlar. 170-180 cm uzunluğunda 15-20 adet lotus sapı topladıktan sonra, toplayıcılar genelde bir demet yaparlar. Çoğu toplayıcı, zaman harcamamak adına yaprakları gölde bırakmaktadır. Ama Salin bucağında, lotus yaprakları; çiçek, et, balık ve yiyecek vb. için önemli bir paketleme gereci olarak kullanılmaktadır. Ayrıca 100 lotus yaprağı, 300-500 Myanmar Kyatı’na satılabiliyor da. Fiyatı ise yaprakların büyüklüğüne göre değişmektedir. Bu sebeple, bazı toplayıcılar yalnızca yaprağı kesip yiyecek satıcılarına satmaktadır.
Şekil 5: Wetthe Gölü’nden lotus toplayıcı bir kadın