Koleksiyonculuğu düşündüğümde hemen şu klasik çeşitlerini aklımdan geçiririm: resimli oyun kartları, düğmeler, raptiyeler, demir paralar ve pullar. Ama ya tutturgaçlar (ataş)? Bu küçük, sıradan maddenin büronun ötesinde herhangi bir ilgi çekeceğine kim inanırdı ki? Ama Tennessee eyaleti kırsalındaki küçücük bir ortaokul, tutturgaç koleksiyonlarını takıntı haline getirdi. Tennessee’nin Whitwell şehrindeki (nüfusu: 1.600) öğrenciler uluslararası boyutta dikkat çeken küçük bir proje başlattılar. Geçenlerde çabalarını gösteren ödüllü ve çok etkileyici Tutturgaçlar belgeselini izledim. 2004 yapımı film, yetenekli bir genç insan topluluğunun bu esinlendirici eylemini keşfediyor.
1998’de, Whitwell Ortaokulu’nun müdürü Linda Hooper, sekizinci sınıf öğrencileri için bir Yahudi Soykırımı eğitimi programı yaratma fikrine kafa yormaya başladı. İki yıl sonra okulun sosyal bilgiler öğretmeni Sandra Roberts’i bu işle görevlendirince rüyasını gerçekleştirdi. Düşünce, basmakalıp düşünceler ve ön yargılar hakkında okul sonrası programı başlatmak ve Yahudi Soykırımı hakkında aydınlanmaktı.
Bayan Roberts, öğrencilerine hazmedecekleri bilgilerin tiksindirici şekilde kanlı olduğu uyarısını yaparken bazı öğrenciler rahatsız görünüyorlardı. Yahudi Soykırımı’nın çıplak gerçeklerini öğretmeye başladığında ise öğrencilerin yüzleri kuşku duygusu sergiliyordu.
Öğretmen, sınıfına “Hitler’in 6 milyon Yahudiyi katlettiğini anlamanızı istiyorum.” dedi.
Bir öğrenci, 6 milyonun neye benzediğini sordu. Bayan Roberts, bu soruya hemen bir cevap vermeden öğrencilerin ilgisini çekmeye karar verdi. Sınıfı, kaybedilen yaşamların görsel anlatımını göstermek için öldürülenleri simgeleyecek bir nesne seçecekti.
Öğrenciler, reva bir simge araştırırken basit bir olağan nesne olan tutturgacın Yahudi Soykırımı ile göze çarpmayan bir ilişkisi olduğunu keşfettiler.
Bugün kullandığımız basit üç kıvrımlı söbe (oval) tutturgaç, Birleşik Krallık’taki Gem Manufacturing Company tarafından yaratıldı.
Tutturgaçlar, 2. Dünya Savaşı’nda bile kısa süreliğine başkaldırı simgesi olarak kullanıldı. Kaynaklara göre, Norveçliler, sıkça Nazi rejimini protesto edecek simgeler buluyorlar ve bir simge yasaklanınca başkasını keşfediyorlardı. Bir seferinde birliklerini simgelemek için üstlerinde taşıdıkları veya üzerilerine taktıkları ‘birleştirici” tutturgaçları kullandılar.
Norveç’te, Yahudi olmayan yurttaşlar, Nazi rejimi tarafından sarı yıldız takmaya zorlanan Yahudi vatandaşlarıyla dayanışmalarını göstermek için klapalarına tutturgaç iliştiriyorlardı. Ayrıca, Yahudilerin artan kötü durumu, onu ulusal dayanışma simgesi haline getirmişti.
Öğrenciler ne toplayacaklarını hemen buldular: tutturgaçları! Ünlülere ve şehir sakinlerine 6 milyon hedeflerine ulaşmalarına yardım edecek tutturgaçları göndermelerini rica eden düzinelerce mektup hazırlayıp yolladılar. Çok geçmeden, binlerce mektup geldi ve tutturgaçlar, düzinelerce fıçıdan taştı. Hatta bir kişiden 100.000 tutturgaçlı bir kargo teslim aldılar. Hem baba ve oğul Cumhurbaşkanı Bush’lardan hem de aktör Tom Hanks ve Tom Bosley’den mektup aldılar.
Okul, Washington Post gazetesi ile NBC News televizyonunun ziyaretleriyle uluslararası ilgi topladı. Ulusal yayın organlarının ilgisinin yanı sıra, Alman karı koca gazeteciler Dagmar Schroeder-Hildebrand ve Peter W. Schroeder, Yahudi Soykırımı deneyimlerini paylaşmak için sınıfla vakit geçirdi. Şehrin özel ziyaretçileri arasında Naziler tarafından nasıl kurban edildikleri hakkında bizzat konuşmak üzere topluluk toplantısına ve ibadet hizmetine katılan bir Yahudi Soykırımı kazazedesi topluluğu yer alıyordu. Hikayeleri dokunaklı ve etkiliydi.
Genç öğrencileri, projelerine devam etmeleri için güdülendiren, kayıp ve inanılmaz sağ kalma hikayeleri olan bu cesur insanlardı. Son sayımda, öğrenciler, tüm dünyadan 30 milyonun üzerinde tutturgaç ve 20 milyonun epey üstünde posta toplamışlardı.
Öğretmenler, tutturgaçları sergilemenin değerli bir yolunu tartışmaya başladılar ve çok geçmeden okulda bir vagona yerleştirilmiş Yahudi Soykırımı anıtı yapmayı tasarladılar. Schroederler, sonunda Almanya’nın Röbel şehrindeki demir yolu müzesinde muhtemelen kurbanlarını toplama kampına taşıyan bir vagon buldular ve abideye dönüştürülmek üzere onu Whitwell Ortaokulu’na teslim ettirdiler.
Artık, ziyaretçiler, tüm dünyadan öğrencilerin turist rehberi olarak hizmet verdikleri Çocukların Yahudi Soykırımı anıtını görmeye geliyorlar. Ziyaretçiler, Yahudi Soykırımı sırasında öldürülen tüm Yahudileri temsil eden 6 milyon tutturgacı içeren bir kabın yanında Nazi toplama kamplarında ölen diğerlerinin andacı olan 5 milyon tutturgacı ihtiva eden öbürünü görebilirler. Üstelik, Whitwell Ortaokulu öğrencileri ve öğretmenleri, Yahudi Soykırımı eğitim programlarına başlayan diğer okullara yardım ediyorlar.
Bu son derece düşündürücü film içime işledi ve tutturgaç kadar basit bir nesneye bakış açımı değiştirdi. Gelecek sefer, bir tutturgaç için yazı masanıza uzanırken bir dakika durun, böyle korkunç bir olaydan etkilenen yaşamları hatırlayın ve adanmış bir çocuk topluluğunun onları ayrı ayrı ataşlar halinde kaldırarak anımsamayı sürdürmelerine müteşekkir olun.
Kaynaklar:
https://www.saltwire.com/prince-edward-island/opinion/the-humble-paper-clip-proves-a-powerful-symbol-64677/
https://www.educationworld.com/a_issues/chat/chat177.shtml
https://blogs.bellevue.edu/library/index.php/2020/05/national-paperclip-day/#:~:text=Paperclips%20were%20even%20used%20as,banned%20they%20would%20find%20another.
Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu
HER HAKKI MAHFUZDUR.
Pingback: Amerikan Ulusal Tutturgaç Günü | Hayli Bilgi