Amerikan Ulusal Tutturgaç Günü, tutturgaç (ataş) denen basit bir gereci şereflendiren ulusal bir gündür.
İster bazı önemli belgeleri bir arada tutmakta kullanılsın, ister can sıkıntısı anında zincir halinde birbirlerine tutturulsun, ister kullanışlı bir şekle ya da kancaya bükülsün tutturgaçlar, en simgesel büro gereçlerinden biridir. Çalışma masası, küçük bir tutturgaç tablası olmadan tam değildir ve asla elinizde yeterli miktarda olmaz. Bu nedenle, ne kadar saçma olsa da bu büro yardımcısına yönelik tam bir şeref günümüzün olması akla yatkındır. Ulusal Tutturgaç Günü, ABD’de her yıl 2015’ten beri 29 Mayıs‘ta kutlanır ve tarihi on yıllar öncesine dayanır.
Bükük tel tutturgacın ilk buluş belgesi (patent), 1867’de Samuel B. Fay‘e verilmiştir. Delik açmayacak biçimde etiketleri veya yaftaları kumaşa tutturan alet olarak yapılmıştı. Buluş belgesi, kağıtları tutturmakta kullanılabileceğini de belirtiyordu ama bu, onun temel amacı değildi. Fay, buluş belgesini 23 Nisan 1867’de aldı ve tutturgacın prototipinin buluş belgesini alanlar içerisinde o ilk idi. Bununla birlikte, buluş belgeleri, bir şeyi ilk kimin yaptığını kanıtlamazlar. Fay’in buluş belgeli ürününün günümüzde kullandığımız çağdaş tutturgaca benzerliği azdır.
Bugün kullandığımız basit üç kıvrımlı söbe (oval) tutturgaç, Birleşik Krallık’taki Gem Manufacturing Company tarafından yaratıldı ve hiçbir buluş belgesi olmadığından tarihçiler ne zaman üretildiğini kestirmek zorunda kaldılar. 1870 yılında yapıldığı sanılmakla birlikte Amerika kıtasına 1892 dolaylarında getirildi. Gem adı, tutturgaç markası olarak tescil edildi ve günümüzde bile tutturgaca bazen gem clips (gem tutturgacı) denir.
Tutturgaçlar, 2. Dünya Savaşı’nda bile kısa süreliğine başkaldırı simgesi olarak kullanıldı. Kaynaklara göre, Norveçliler, sıkça Nazi rejimini protesto edecek simgeler buluyorlar ve biri yasaklanınca başkasını keşfediyorlardı. Bir seferinde birliklerini simgelemek için üstlerinde taşıdıkları veya üzerlerine taktıkları “birleştirici” tutturgaçları kullandılar.
Tutturgaçlar tam anlamıyla çağdaş tarihe de geçtiler. 1995’te, Kyle MacDonald adlı Kanadalı blog yazarı, tek bir kırmızı tutturgaçla işe koyulup bir yıl boyunca değişim yaparak ev almayı başardı. 14 Ocak 2005’te balık şekilli dolma kalem karşılığında kırmızı tutturgacını takas ederek başladı. Hemen hemen tam olarak bir sene sonra, tecrübesiyle yaptığı 13 diğer mübadele sayesinde sonunda Saskatchevan eyaletinde iki katlı bir eve sahip oldu.
2007’de, bu kırmızı tutturgacın anıtı, Saskatchevan’ın Kipling kasabasında yapıldı. İnşa edildiği zamanda dünyanın en büyük tutturgacı olduğundan MacDonald’ın ününü ve gördüğü ilgiyi daha da artırdı. Yevgeni Stepovik, üç yıl sonra Rusya’nın Çelyabinsk bölgesindeki Mias şehrinde dev paslanmaz çelik tutturgaç yaparak onun rekorunu kırdı. Stepovik’in tutturgacı, kabaca 9,14 m yüksekliğinde ve 2,44 m genişliğindedir. Bu makalenin yazıldığı esnada daha büyük bir tutturgacın varlığının hiçbir kanıtı bulunmuyor.
Kullanışlı bir büro gerecinden sıkkın çocuğun oyuncağına kadar tutturgaçların türlü türlü kullanımı ve yeteneği bulunmaktadır. Onların her yerdeki büroların ve çalışma masalarının böylesine ana ürünü (cinas kastedilmiyor) olmaları şaşırtıcı değildir. Umarım, yakın tarih boyunca tutturgaçların geçmişi ve uygulanışları hakkında biraz daha fazla şey bilmek, neden onların şerefine ulusal bir günümüzün olduğunu anlamlandırmaya yardımcı olur.
Kaynaklar:
https://en.wikipedia.org/wiki/Paper_clip
https://nationaldaycalendar.com/may-29-2019-national-paperclip-day-national-coq-au-vin-day-national-senior-health-fitness-day/
https://en.wikipedia.org/wiki/One_red_paperclip
https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-paperclip?fb_comment_id=595330753901681_946858655415554
Kaynak: https://library.bellevue.edu/articles/national-paperclip-day/
Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu
HER HAKKI MAHFUZDUR.