3.7.2 Lotus Şalı Üretimi için İşçilik ve Gereç Maliyetinin Tahmini

Inle’de üç tip işçi vardır: gündelikçi işçi, parça işçisi ve çırak. Lotus sapı toplayıcılarının, tekne mülkiyetine bağlı olarak gündelikçi işçi veya parça başı işçisi olması mümkündür. Lif çıkarıcıları ve dokumacılar, parça başı işçileridir. Çıraklar, dokuma tezgâhı sahiplerinden harçlık ve iş yemeği alabilirler.  Inle’deki bir sap toplayıcısı için, lotus sapı ağırlığına dayanan farklı ücretler yaklaşık olarak şu şekildedir; 1 ABD Doları (2012,2013), 4,5 ABD Doları (2014, çok çalışanlar için), 3 ABD Doları (2016) civarı. Bir gecede 100 lotus sapından 30-50 gram lif ayrıştırabilmektedirler. Bir tekne dolusu lotus sapından 246 gram lif çıkarabilir ve işlemlerin tamamlanması üç gün alır (Hlaing C. S., 2016). Sap toplayıcıları, toplama işlemini ve liflerinin çıkarılmalarını çoğunlukla kendi başlarına yapmaktadırlar. Sapları satan çok az toplayıcı bulunmaktadır.

İşçiler, saplardansa lotus lifini satmayı tercih etmektedir çünkü bu şekilde daha fazla para kazanabilmektedirler. Bir dokumacı, günde 2 ABD Doları kazanabilmektedir (Mya Taw Win, 2017). Salin’de evden yapılan bir iş olarak lotus lifi üretiminde kişi başı günlük ücret 2 -7,4 ABD Doları’dır (Hlaing T. , 2016). Sunn-Ye Inn’de, yağmurlu sezon lotus lifi üretimi için en iyi sezon olup en yüksek ücretler bu dönemde alınmaktadır. Bir işçi, günde 3-5 gram arasında üretim yapıp 4,6-7,7 ABD Doları kazanabilir. Teknesi olmayan insanlar da lotus lifi üretimi sürecine katılabilirler ancak alacakları parayı sap toplayıcısıyla yarı yarıya paylaşmaları gerekmektedir (Villager, 2017).

Wetthe bölgesinde, bir lif çıkarıcısı, günde 33-50 gram üretim yapabilir. Güncel lotus lifi fiyatı, gram başına 120 Myanmar Kyatı civarındadır. Önceki yıllarda lotus lifinin fiyatı, gram başı 180-250 Myanmar Kyatı civarındaydı. O zamanlarda, lif çıkarıcıları, günde 8.000 Myanmar Kyatı’nın üzerinde kazabiliyorlardı. Ama şu anki düşük fiyatlarla günde ancak 5.000 Myanmar Kyatı civarında kazanabiliyorlar. Bu bölgede, kadınlar için günlük tarım işçiliği ücreti, 1.500-2.700 Myanmar Kyatı’dır. Bu bölgeden aylık ortalama 250 kg’ın üzerinde lotus lifi üretilmektedir. Innma’da, bir lif çıkarıcısı, günde 15-33 gram üreterek gram başına 140 Myanmar Kyatı kazanabilmektedir. Bu bölgede, kadınlar için günlük tarım işçiliği ücreti 3.000 Myanmar Kyatı civarındadır. Teknesi olmayan insanlar da lotus lifi üretimi sürecine katılabilirler ancak alacakları parayı sap toplayıcısıyla yarı yarıya paylaşmaları gerekir. Diğer yarı zamanlı işler ise iş yüküne bağlı olarak 2-5 ABD Doları kazandırabilmektedir (Mya Taw Win, 2017).

Inle bölgesindeki dokuma merkezi, lotus lifini başka yerlerden satın alıp dokur. Lotus lifi çıkarımını ise yalnızca turistlere gösteri yapmak amacıyla yapmaktadırlar. Lotus lifini Taunggyi’den almaktalar ya da satıcılar bulundukları yere gelmektedir.  Lotus eşarbı yapmak gibi gereken diğer işler, usta işçilik gerektirse de işlenmemiş lotus kumaşının kusurlarını gidermek, mağaza sahibinin aile üyeleri veya mağazadaki satış görevlisi tarafından da yapılabilmektedir. Bu kusurları giderme işini genellikle boş zamanlarında veya gece mağaza kapandığında yapmaktadırlar. Dolayısıyla, işlenmemiş lotus eşarbının kusurlarının giderilmesi için ücret ödemek çok yaygın değildir. Tablo 2’de gösterilen ücretler, Mya Taw Win mağazasının sahibinin verdiği bilgilere göre hesaplanmıştır.

Inle’deki tüm mağazalar, satılan ürünler için komisyon bedeli ödemek zorundadır. Tekne sürücüsüne %20 ve turist rehberine de mağazasına turist getirdiği için ayrı bir %20 komisyon vermek zorundadırlar (Mya Taw Win, 2017). Bu giderler, Inle’deki her ürünün, özellikle lüks kalemlerin fiyatına eklenmektedir. Hem de mağazaların, mağaza sahiplerinin evlerinde olmasına ve oda veya ev tutmak için para ödemek zorunda olmamalarına rağmen.

Lotus lifi ve eşarbı üretimi için başka hiçbir gereç masrafına gerek duyulmaz. Lotus lifi üretimi için lif çıkarıcısının yalnızca küçük bir ahşap masaya, küçük keskin bir bıçağa ve tepsiye ihtiyacı vardır.  Tüm bu malzemelerin maliyetleri çok düşüktür ve kendi evlerimizde bile bulunurlar. Aynı şey, lotus dokumacılığı için de geçerli olup dokumacılar, halihazırda pamuk ve ipek dokumada kullandıkları geleneksel dokuma aletlerini kullanabilmektedirler. Eğer ilk defa dokumacılık yapılacaksa, ahşap dokuma tezgahını yapmanın veya satın almanın maliyeti 148 ABD Doları civarındadır. Inle’deki bazı büyük mağazalar, emekleriyle ödemeleri karşılığında dokumacılara dokuma tezgâhı satın alırlar. İplik eğirme makinesi de onların geleneksel aletlerden biridir ve eski bisiklet tekerlekleri kullanılarak yapılabilmektedir. Lotus lifini dokunacak kadar güçlü hale getiren yapıştırıcı pirinçten elde edilir. Bu nedenle, başka hiçbir gereç maliyet hesaplamasına eklenmemektedir (Tablo 2).

Tablo 2: Maliyet değerlendirmesi, perakende fiyatı ve lotus eşarbı üretmenin karı

No.Yapılan İşHarcanan zamanLotus lifi miktarı (Kg)Maliyet (ABD Doları)
Kendi lotus lifi ileBaşkasından alınan lif ile
1Sap toplama0,5-1 gün17,4
2Lif çıkarımı211159
3Lotus lifi1204,5
4Çile iplik elde etmek için eğirme (ilk sefer)4 gün14,54,5
5İpliğe yapıştırıcı uygulama0,5-1 gün12,32,3
6Çile iplik el etmek için eğirme (ikinci sefer)0,5-1 gün12,72,7
7Grupların hazırlanması0,5 gün17,47,4
8Dokuma3 gün122,222,2
9Kusurları giderme2 gün129,629,6
10Püskül ekleme0.5-1 gün12,22,2
Toplam maliyet237,3275,4
Toplam eşarp sayısı (1,83 m x 0,03 m)11010
Eşarp Başı Perakende Fiyatı*23,727,5
Eşarp Başı Ortalama Perakende Fiyatı8080
Komisyon Ücreti (Hem tekne sürücüsüne hem turist rehberine 20%)3636
Eşarp Başı Bulunan Kar20,316,5

Not: *Eşarbın perakende satış fiyatı, orijinal boyasız saf lotus baz alınarak hesaplanmıştır.
Kaynak: Araştırmacının Inle’deki Mya Taw Win’de yaptığı saha araştırmasına dayanan hesaplaması.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir