Mor, eski zamanlardan beri asil bir renk olmakla beraber bu renkte boyanmış mor kimononun da özel bir anlamı vardı. Zaman değiştiğinde bile mor kimono, Japonya’da tutulmakta ve daima burada özel bir varlık olmaktadır.
Mor Kimononun Anlamları
Japonya’da, kimonoda kullanılan morun iki ana anlamı vardır.
Asilliğin Rengi
Böyle bir görüntü, üst sınıf asiller ile rahiplerin giyindiği renklerden ötürü çok önemlidir. O neden sadece üst sınıf insanlar tarafından giyiniliyordu? Onun nedeni, bu rengin çıkarılmasında kullanılan bitkilerin seyrekliğiydi.
Geçmişte, murasaki denen bir bitkinin kökü mor boya yapımında kullanılıyordu. O, sadece üst sınıf insanlar tarafından kullanılıyordu çünkü boyamanın kendisi zaman alıcıydı. Yukarıda belirtilen nedenden dolayı morun asalet olduğu izleniminin yerleştiği kuramı da vardır.
Uzun Ömürlülüğün Getirdiği Deneyimin Rengi
Şu anda, renk, 70. yaş doğum gününü kutlayan koki kutlamaları ile 77. yaş gününü kutlayan kiju kutlamalarının da rengidir. Onun, uzun ömür bahşedilmiş kimselere saygı anlamına geldiği söylenir.
Mor Kimononun Tarihi
Morun sadece Japonya’da değil, dünyada uzun bir tarihi vardır.
Morun Soylu Bir Renk Olarak Başlangıcı
Onun tarihi, 603 yılının hikayesine kadar uzanır. İmparator Suiko’nun naibi Prens Şotoku, Konfüçyüs’ün 6 erdeminin büyük ve küçük basamaklarına dayanan 12 Kademeli Başlık ve Rütbe Sistemi denen Japonya’nın ilk hükümdarlık sistemini getirdi. Saraya hizmet eden memurların ve soyluların rütbeleri 12 sınıfa ayrılıyordu. O durumda, sarayda her birinin taktığı başlığın renginin değiştirilmesiyle rütbesi kolayca anlaşılabilmektedir. En yüksek rütbelilerin kimonosu ise mordu.
Bunun büyük oranda Çin’den etkilendiği söylenir. Ayrıca, Çin’in de Yunanistan ve Roma’nın etkisi nedeniyle en yüksek rütbeyi mor yaptığı söylenir.
Asil Mor Geçişi
Nara ve Heian dönemleri sırasında, mor, imparatorun ve imparatorluk sarayının kıdemli memurlarının rengi oldu. Ayrıca, “yasak renk” olarak halk dahil diğer insanlar tarafından kullanılamıyordu. Edo döneminde bile Hon-murasaki denen mor, kraliyet ailesinin rengiydi. Bu yüzden, kitleler, Hon-murasaki kullanan kimonoları giyinemiyorlardı.
Mor Kimononun Renk Türleri
Mor, mor olmasına karşın geleneksel Japon renklerinde şu çeşitli mor renkleri vardır:
- Azami renk (Şigoku-iro): Karaya çok yakın koyu kırmızı-mor. Mor, eski devirlerden beri en iyi renktir ve mosmor böyle morlar arasında ayrıklıdır. İmparator ve veliaht prens bir yana, sadece vatandaşların en resmi olanları olan Gokkan’ın (üst yönetim kademesi) bu rengi giyinmesine izin veriliyordu ve bu noktadan itibaren azami anlamına gelen Şigoku rengi olarak anılır hale geldi.
- Gerçek mor (Hon-murasaki): Parlak mor. Taşkesenotlarından morumsu taşkesen otunun (murasaki) (Lithospermum purpurocaeruleum) köklerinin kullanıldığı Şikonzome (taşkesen otu boyası) denen teknikle boyanan mordur.
- Taklit mor (Ni-murasaki): Donuk mavili kırmızımsı mor. Ona taklit mor deniyordu çünkü moru andıran ama gerçek morun tersine tamamen mor olmayan bir renktir. Edo döneminde gerçek mor yasaktı. Bu yüzden, halk benzer bir rengi yarattı.
- Mavi-Mor (Ao-murasaki): Mavimsi tonlu canlı mor. Genellikle, mavi ile mor arasındaki ara bir tonu temsil eder.
- Dut rengi (Kuvanomi-iro): Olgun dut gibi koyu kırmızımsı mor rengi. Japoncada dut anlamına gelen kuva bitkisinin meyvelerinden yararlanılarak boyanan bir renktir.
- Morsalkım moru (Fuji-murasaki): Morsalkım (Wisteria) çiçeği gibi parlak mavimsi mor.
- Menekşe rengi (Sumire-iro): Menekşe çiçeğinin renginden kaynaklanan (sumiro no hana: menekşe gibi) hafifçe mavimsi mordur.
Kaynak: https://www.fun-japan.jp/en/articles/11433
Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu
HER HAKKI MAHFUZDUR.