Muz Bitkisinden Sariler: Tamil Nadulu Dokumacı 25 Doğal Lif Üreterek Ulusal Rekor Kırdı!
Her şey organik yolla giderken neden 5,49 m-8,23 m’lik sariler geride kaldı ki? Sık sık her parçasının kullanılabildiği muz bitkisinin çok yönlülüğünü duymuşumdur. Üstelik, bunun doğruluğunu kanıtlayan, muz lifinden güzel sariler dokuyan Anakaputhur’un dokumacıları oluyor.
Anakaputhur, Çennai’nin Adyar kıyılarındaki uluslararası havaalanının biraz ötesinde bulunan bir kenar mahallesidir. Yaklaşık 15 yıl önce, bu köyün üçüncü nesil dokumacılarından bir grup, yaklaşık 90 yıllık gelenekten uzaklaşmaya karar verdi.
Anakaputhur Jüt Dokumacıları Derneği Başkanı C. Sekhar, onunla yapılan görüşmede bize yolculuklarını ve neden sürdürülebilir giysi üretimini seçtiklerinden bahsediyor.
“Bugün, 100 dokumacıdan oluşan bir grubuz ve dokumacıların çoğu kadın. 1970’lerde gelişen bir işimiz vardı. Nijerya’ya ihraç ettiğimiz, gerçek Madras ekose kumaşları ürettiğimiz zamanlardı,” diyor C. Sekhar.
Afrika’da siyasi iklimin değişmesi ithalatın yasaklanmasına ve bu da Anakaputhur dokumacıları için büyük zarara neden oldu.
İlk Yıllar
Dokumacı olarak ilk yıllarını hatırlıyor ve “Bu köyde 5.000 el tezgahının olduğu bir zaman vardı. Her ev, en az 5 dokuma tezgahına sahipti ve bugün her 5 hanede bir tane bile dokuma tezgâhı bulmak büyük marifet.”
Geleneklerinden, her dokumacının dokuma tezgahına getirdiği geniş bilgi birikimi ve uzmanlıktan vazgeçmek istemeyen Sekhar, el tezgahlarını geri getirmeye yardım edecek yollar bulmaya çalıştı.
20 Yıl Önce Ortaya Çıkan Bir Fikir
Sarilerin yapımı için muz liflerinin kullanılmasını nasıl düşündüğünden bahsederken “Tamilce bir dergide Sita’nın kaçırılması ve onun kıyafetlerini değiştirmesi ihtiyacı üzerine Ramayana’nın bir uyarlamasını okuduğumu hatırlıyorum. O, kaçıran kişiden, Rakşasa denen kötü ruhların başı Ravana’dan hiçbir şey istemiyordu ve Hanuman’a vaazhai naaru (muz lifi) alması ve ondan sari dokuması için yalvardı. Hatırlıyorum ki bu, beni birçok soruyla baş başa bıraktı ve bir dokumacı olarak bu, son derece merakımı uyandırdı.” diyor ve şunu ekliyor:
Eğer teknolojinin bugünkü haline yakın olmadığı bir zamanda yapılabildiyse, o halde bunu şimdi yapmanın bir yolunu bulmalıyım diye düşündüğümü hatırlıyorum.
Fikri Uygulamak
Sekhar, ayrıca bir sariyi tamamlamanın iki dokumacının ortalama olarak 2 gününü, bir dokumacının ise yaklaşık 4-5 gününü aldığını paylaşıyor.
Muz sapları bolca bulunuyorken, saplardan liflerin elle çıkarılması yoğun emek gerektiriyor ve zaman alıyor.
İşlem Sürecinin İçeriği
Ham maddenin (muz ya da ananas) sapı kurutulur ve tozunun giderilmesi için sıyrılır. Sonra her bir lif teli, iplik yapmak için elle çıkarılır.
Sıra sarilerin renk cümbüşüne geldiğinde doğal boyalara da ihtiyaç vardır. Boyalar, zerdeçal ve kenevir tohumu gibi çeşitli doğal ürünlerden elde edilir.
Ürünün cilt için iyi olan antibakteriyel özellikleri nedeniyle çeşitli bitkiler, baharatlar ve hatta inek dışkısıyla işlendiğini söylüyor.
“Her tür cilt alerjisinin ortadan kalkmasını sağlamak için Hint fesleğeni (Ocimum sanctum L.) ve nane gibi şifalı bitkiler de kullanıyoruz.” diyor Sekhar ve ilave ediyor:
25 çeşit doğal lif geliştirdim ve bu 25 farklı lifi sari dokuması için kullanarak 2011’de Limca Rekorlar Kitabı’na dahil ettim.
Sari, 190,74 TL (1.800 INR) ile 741,86 TL (7.000 INR) arasında bir değere mal oluyor ve Sekhar, bu köyde dokunan birçok sarinin yurtdışına gittiğini söylüyor.
İleri Doğru
Sekhar, dokumacıları ve onların kahramanlığını ilgi odağı haline getirmek için çok çalışıyor. Onun hayali, ürünlerini dünyanın her yerindeki perakende mağazalarında görmek. Ama o, başlangıç olarak Çennai’de bir satış mağazası açabilmeyi istiyor.
The Better India ile yaptığı sohbette, insanları ürünlerini almaları için teşvik etmek istemekle beraber hükumetten el tezgâhı dokumacılarına hak ettikleri takdir ve yardımı vermelerini talep ettiğini belirtiyor.
Diyor ki:
Biz on milyonlarca para istemiyoruz. Ama gelin ve bizim ürünlerimizi görün. Üstelik, daha iyilerini yapabilmemiz ve “Hindistan’da Yapın” etiketini gerçekten küresel hale getirebilmemiz için bizi destekleyin.
Not: Resimler için C. Sekar’a teşekkür ederim.
Kaynak: https://www.thebetterindia.com/173294/natural-fibre-sari-weavers-handlooms-tamil-nadu/
HER HAKKI MAHFUZDUR.