Goulburn Broken Havzası Bok Böceği Projesi’nin Sonbahar 2008 Durumu

Goulburn Broken Havzası Bok Böceği Projesi‘nin Sonbahar 2008 Durumu adlı makalemizi severek okumanızı umuyoruz.

Bok Böceği Projesi’nin Sonbahar 2008 Durumu

Projemizin yaz safhası çok yoğundu. Bu nedenle, açıklanacak çok şey bulunmaktadır.

Kolonilerin Serbest Bırakılması

Bu proje, 2006 başlarında başladığından beri Goulburn Broken Havzası‘nda toplam 123 bok böceği kolonisi salınmıştır. Hakkında en iyi bildiğim şey, bunun bok böceklerinin Victoria’nın tarihindeki en büyük eşgüdümlü doğaya salınması olduğudur. Projeye toplumsal destek, hem büyük ve tükenmeyen biçimde pozitif olmuş hem de öyle kalmıştır.

Projenin başlamasından bu yana bok böceği kolonilerine yönelik bireysel çiftçilerden gelen talep güçlü seyretmekle, hatta tedarik etme olanaklarımızı aşmaktadır. Proje, tüm katılımcıların en azından projenin ömrü boyunca bir başlatıcı koloniyi almasını sağlamaya ve (çiftçilerden ya da toprak koruma gruplarından gelen) talebi, riski (mevcut bok böceği türlerinin iklimle eşleştirilmesi, sayılarının azalması, hayvanlara ilaç verilmesi) ve fırsatı (alım gücünün olması, çiftçiyle temasa geçme) onaylayan biçimde havza boyunca başlatıcı kolonileri paylaşmaya çalışmaktadır.

En yüksek öncelikli bölgeler, hem büyük miktarda sığırların olduğu hem de salıverilen başlatıcı kolonilerin hayatta kalma ve yerleşme şanslarının en yüksek olacağı yerlerdir. Bunun sonucu olarak, nispeten az sayıda çiftlik hayvanını destekleyen düşük yağışlı bölgeler (örneğin, Nagambie, Rushwort, Arcadia) az sayıda koloni almaktadır. Oysa, daha büyük büyükbaş sürülerinin olduğu yüksek yağışlı bölgeler (örneğin, Strathbogie Ranges, Yea, Alexandra, Mansfield, Benalla, Tatong), doğaya salınmaların önemli bölümünü elde etmektedir.

Çiftçi talebinin güçlü olduğu Shepparton Sulama Bölgesi‘nin bazı yöreleri birkaç başlatıcı koloni almıştır, ancak buraya yapılan salıvermeler riskli bulunmuştur. Projenin başlarında, pek çok çiftlikteki dışkının yaygın Onthophagus taurus ve Euoniticellus fulvus dahil herhangi bir bok böceği türünden yoksun olduğu anlaşılmıştır. Hatta bok böceklerine yarayışlı biçimde ortamdaki parazitlerin kontrol edildiği, Onthophagus taurus’un ve Euoniticellus fulvus‘un bol olması gereken çiftliklerde bile tek bir bok böceği bulmak zor olmuştur. Açıkçası, bu bölgelerde bok böceği nüfuslarının düşük kalmasını sağlayan bir şeyler olmuştur. Seymour yakınlarındaki taşırma sulaması ile sulanmış sığır çiftliğinde de bok böceklerinin çok kıt olduğunu keşfettiğimizde endişelerimiz artmıştır. Buna rağmen, yöredeki sulanmamış sığır çiftliklerinde sağlıklı bok böceği nüfusları bulunmuştur.

Projenin yürürlüğe konmasından ve sulanmış sütçülük ya da etçilik çiftliklerinde neredeyse hiç bok böceği olmadığının tespit edilmesinden sonra, sulama yapılmayan yörelerde doğaya salıverilmeler tercih edilmiştir.

Projenin daha önce güncelleştirildiği 30 Kasım 2007’den beri, 5 tür ve mevcut bir türün yeni bir soyunun yer aldığı 30 başlatıcı koloni, Goulburn Broken Havzası‘nda doğaya salınmıştır.

Bok Böceği Araştırması

Bu araştırmanın parçası olarak iki tip araştırma yürütülmektedir.

Taşırma Sulaması

Dev miktardaki yüksek kaliteli dışkı miktarının yıl boyunca mevcudiyeti göz önüne alındığında, (özellikle civardaki kurak araziler çoğunlukla sağlıklı bok böceği nüfuslarını destekledikleri halde) Shepparton Sulama Bölgesi’ndeki sulama çiftliklerinde neredeyse hiç bok böceğinin bulunmaması hep şaşırtıcı olmuştur. Taşırma sulaması ve zehirli drençler (atlara zorla içirilen ilaç) ile diğer veterinerlik kimyasallarının yaygın kullanımının dışında bu unsurların birleşimi onun en muhtemel nedenleri arasında görülmektedir.

Bok böceklerinin taşırma sulaması ile sulanmış çiftliklerde oynayabilecekleri rolün daha iyi anlaşılabilmesi için, hem yazın hem de kışın faal olan bok böceklerinin bekalarının sınanmasının dışında toprak altındaki larvalarının buralarda hayatta kalabilme yeteneği araştırılmaktadır. Seymour’daki taşırma sulaması ile sulanmış bir sığır çiftliğinde yürütülen ilk deneyler, toprağın düzenli biçimde doyurulmasının (10 günlük sulama döngüsü), bok böceği larvalarının hayatta kalmasını dramatik biçimde azalttığını göstermektedir. Deneyler devam etmektedir.

Dışkının Gömülmesinin Toprak Sağlığına ve Mera Verimliliğine Etkileri

Bok böceklerinin toprak sağlığına ve bunun sonucu olarak meraya olumlu etkisi açıkça göründüğü halde, elimizde yayınlanmış ve istatistiksel bakımından geçerli az sayıda bilgi bulunmaktadır. Merton’daki iyileştirilmemiş merada gerçekleştirilen bu deney, düzenli olarak otlatılan bir mera içerisinde ızgara biçiminde düzenlenmiş dikdörtgen deneme parsellerinden oluşmaktadır.

(Üç benzer kafesi içeren) Her bir parsel, toprak ve mera tepkilerinin karşılaştırılması için üç deneye (bok böcekleri, sadece bok ve kontrol) tahsis edilmiştir. Böylece, üç uygulamanın her birinin 18 benzeri olmuş ve bu da toplamda 54 örnekleme alanına denk gelmiştir. Deney, sadece 12 ayı aşkın süredir devam etmekte olup sonuçlar umut vaat etmektedir. Toprağın etraflıca sınanması, deneyin sonunda (Kasım 2008) gerçekleşecek olmasına karşın (nisbi mera verimliliğini göstermek için) meradan alınan ilk örnekler analiz edilmiştir.

54 uygulama alanının her birinden mera, toprak seviyesinden kesilip çıkarılarak paketlenmiş, kurutulmuş ve tartılmıştır. Veriler, bok böcekleri uygulama parsellerinde yetişen meranın sadece bok uygulamasında yetişene nazaran kuru ağırlığının manalı bir şekilde daha yüksek olduğunu ve bu her iki uygulamada da (hiçbir dışkı bulunmayan) kontrole göre daha fazla çim yetiştiğini göstermektedir. Tüm farklılıklar, istatistiksel açıdan önemlidir (Belgede P≤0.32 olarak görünmektedir. Ancak bunun yazım ya da OCR hatası olması muhtemeldir çünkü metin, farkların istatistiksel olarak anlamlı olduğunu belirtmektedir.).

Heyecanlandırıcı ve Endişelendirici Haberler

Goulburn Broken Havzası’daki bok böcekleri türlerini teşhis etmeye ilk kez 6 yıl önce başladım. Geçen yaza (Haziran 2007) kadar, yazın faaliyet gösteren büyük bir bok böceği türü olan Onitis aygulus’a (20-25 mm uzunluğunda) hiç rastlamamıştım.

Geçen yazdan bu yana, normalde yüksek yağış alan bölgesi dahil havzadaki yaklaşık 10 yerde Onitis aygulus‘u (erkeklerinde arka femurda iki mahmuz bulunur) kaydediyorum. Araştırma faaliyeti, bu zaman boyunca dalgalanma göstermektedir, ancak onlara şimdiki rastlama sıklığım, bu büyük bok böceği türünün nüfus büyüklüğünün ve yayılımının arttığını göstermektedir. Bu gerçekten heyecanlandırıcıdır!

Benalla yakınlarında bir çiftçi, meralarında dağınık halde çok sayıda kazılmış kuluçka topağı (ergin haline dönüşürken bok böceği larvasını koruyan kuluçka topağının sertleşmiş dışkı kabuğu) buldu. Bunun sorumlusunun tilkiler olduğu sonucuna vardık. Tilkilerin açtığı çukurlar 10-15 cm derinliğindeydi ve eski dışkı yığınlarının altına kadar uzanıyordu.

Eski bir dışkı kümesinde Onitis aygulus bok böceği türünün parçaları ile dolu bir tilki dışkısı vardı. Dışkı kümelerinden bir kısmını kazınca bazı bozulmamış kuluçka topaklarına rastladım ki bunlardan birinde halen ergin Onitis aygulus  bireyi bulunuyordu. Ayrıca, meradaki taze dışkı kümelerinde de Onitis aygulus‘a rastladım. Böylece, açıkçası sadece bir kısmını bünyelerine almalarına rağmen, bazı tilkiler, besin kaynağı olarak bok böceği larvasını kullanmayı öğrenmişlerdir. Kesin olan şey, Onitis aygulus‘un Goulburn Broken Havzası’nın çoğunda bok böceği nüfuslarının düzenli bir bileşeni olduğu ve dışkı gömülmesinde gerçek bir etki yaratmaya başladığıdır.

Son bir olumlu notla bitirmemiz gerekirse, daha önce kaydetmediğim bir bok böceği türü olan Euoniticellus pallipes’i (yazın faal) Goulburn Broken Havzası’nda buldum. Bu 9-12 mm uzunluğundaki tür, havzada yaygın olan Euoniticellus fulvus‘a çok benzemektedir. Bunu 4 yerde (Warrenbayne, Seymour, Creightons Creek, Violet Town) buldum. Bu nedenle, şimdiden itibaren bize destek sağlayacak diğer bir bok böceği türünü bulmuş görünüyoruz.

Kaynak: https://web.archive.org/web/20091017025553/http://mc2.vicnet.net.au/home/beetles/Goulburn_Broken_Dung_Beetle_Project/Autumn_08_Update.pdf

Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu.

HER HAKKI MAHFUZDUR.