Sanayi Keneviri Ve Hint Keneviri

Yazar: Dr. David P. West

Sanayi Keneviri ve Hint Keneviri adlı makalemizi severek okumanızı diliyoruz.

Yazar Hakkında

Minnesota Üniversitesi’nden Bitki Islahı dalında doktora derecesi bulunan Dr. West 18 yılını ticari mısır ıslahçısı olarak geçirdi. 1993’ten beri sanayi keneviri gen kaynaklarına ilişkin gelişen sanayi keneviri endüstrisi danışmanı olarak hizmet veriyor. Sanayi keneviri ile Hint keneviri arasındaki işlevsel farklılıkların öncü bir tartışması olan “Fiber Wars: the Extinction of Kentucky Hemp” (Lif Savaşları: Kentucky Sanayi Kenevirinin Yok Edilmesi) (1994) adlı eseri ile sanayi keneviri ve tarım hakkındaki diğer yazıları internette mevcuttur.

Sanayi Keneviri ve Hint Keneviri: Efsaneler ve Gerçekler

Özet

Elbette bugüne kadar bitkiler aleminin hiçbir üyesi kenevirden fazla yanlış anlaşılmamıştır. Yıllardır, (mantık değil) duygu, bu ürüne karşı politikamıza rehberlik etti. Üstelik, hiçbir yerde duygular, sanayi keneviri ile Hint keneviri arasındaki ayrım hakkındaki tartışmalardan daha hararetli dökülmüyor. Bu rapor, çiftçiler, politika yapıcılar, üreticiler ve halkın efsane ile gerçeği ayırt edebilmesi için bilimsel kanıtlar sunarak bu tartışmayı bilgilendirmeyi amaçlıyor.

Bitki bilimsel olarak Cannabis cinsi, birçok çeşitten oluşur. Bu çeşitlerin türler halinde nasıl sınıflandırılacağı hakkında sınıflandırmacılar arasında epeydir devam eden bir tartışma olmasına rağmen, uygulamalı bitki ıslahçıları, genellikle çeşitlerin faydacı bağlamda sınıflandırılmasında biyokimyasal bir yöntemi benimserler. Kenevir, kannabinoidler denen eşsiz moleküler bileşikler sınıfını içeren tek bitki cinsidir.

Çok sayıda kannabinoid tanımlanmıştır ancak şu ikisi ağır basar: kenevirin zihinsel süreçleri etkileyen maddesi THK (delta-9-tetrahidrokannabinol) ile zihinsel süreçleri etkilemeyen maddesi kannabidiol (KBD). Kenevirin bir türü, zihinsel süreçleri etkileyen THK kannabinoidi yönünden zengin, zihinsel süreçleri etkilemeyen KBD yönünden fikirdir. Bu türü, genelde Hint keneviri olarak bilinir. Diğer türü ise KBD bakımından varlıklı ve THK bakımından yoksuldur. Bu türe ise sanayi keneviri denir.

ABD’de, sanayi keneviri ile Hint keneviri arasındaki ilişki hakkındaki tartışma, yetersiz bilimsel desteğe sahip pek çok açıklamanın yayılmasıyla azaltılmıştır. Rapor, bu efsanelerin en yaygın ve kötü şu 10 tanesini ayrıntılarıyla inceliyor:

Efsane: ABD hukuku daima sanayi kenevirine ve Hint kenevirine aynı muamele etmiştir.Gerçek: Federal uyuşturucu yasalarının tarihi, bir zamanlar ABD hükumetinin sanayi keneviri ile Hint keneviri arasındaki ayrımı anladığını ve kabul ettiğini açıkça gösteriyor.
Efsane: Sanayi keneviri tüttürmek, kişiyi sarhoş eder.
Gerçek: Sanayi kenevirindeki THK düzeyi, hiç kimsenin onu içmekten kafasının iyi olamayacağı kadar düşüktür. Dahası, sanayi kenevirinin aslında Hint kenevirinin sarhoş etmesini engelleyen başka bir kannabinoid olan KBD yüzdesi nispeten daha yüksektir. Sonunda, sanayi kenevirinin sadece Hint keneviri olmadığı değil, aynı zamanda Hint keneviri karşıtı olarak adlandırılabileceği anlaşıldı.
Efsane: Sanayi kenevirinde THK düzeyleri düşük olsa bile güçlü bir uyuşturucu verecek düzeyde THK çıkarılabilir ve yoğunlaştırılabilir.
Gerçek: Sanayi kenevirinden THK’nın çıkarılması ve KBD’nin üstünlüğünü gidermek için onun daha fazla arıtılması öyle bir pahalı, tehlikeli ve zaman alıcı süreç gerektirir ki birinin basitçe yüksek THK’lı Hint keneviri edinmekten ziyade ona kalkışması fazlasıyla olasılık dışıdır.
Efsane: Kenevir arazileri, Hint keneviri bitkilerini gizlemekte kullanılır.
Gerçek: Sanayi keneviri, Hint kenevirinden epey farklı biçimde yetiştirilir. Üstelik, Hint kenevirinden farklı bir zamanda hasat edilir. Son olarak, sanayi keneviri ile Hint keneviri bitkileri arasındaki çapraz tozlaşma, Hint keneviri bitkisinin etkisini önemli ölçüde düşürür.
Efsane: Hint keneviri üzerimdeki yasak devam ederken sanayi kenevirini yasallaştırmak yerel polis güçlerine sıkıntı verir.
Gerçek: Hint kenevirinin zirai ürün olarak yetiştirildiği ülkelerde, polis, hiç böyle sıkıntılar yaşamamıştır.
Efsane: Yabani kenevirin kökü kurutulmalıdır çünkü Hint keneviri olarak satılabilir.
Gerçek: Yabani kenevir, bir zamanlar ABD’li çiftçiler tarafından 161.875 hektardan daha fazla arazide yetiştirilen kenevirin kalıntısıdır. %0,05 kadar az, çok düşük düzeyde THK içerir. Hiçbir uyuşturucu değeri yoktur ama kuşlar için yuvalama ortamı olarak önemli çevresel yararlar sunar. Federal hükumet tarafından (büyük kamu yararı için) kökü kurutulan Hint kenevirinin yaklaşık %99’u bu zararsız yabani kenevirdir. Uyuşturucu ile mücadele daireleri, büyük kökünü kurutma bütçelerini korumak için yabani kenevirin Hint keneviri olduğuna bizi ikna etmek istiyor olabilirler mi?
Efsane: Sanayi kenevirini yasallaştırmak isteyenler, aslında Hint kenevirini yasallaştırmak için bir arka kapı yolu arıyorlar.
Gerçek: İlk kenevir mağazalarının birçoğunun Hint kenevirinin de yasallaştırılmasından yana olan sanayi keneviri yandaşlarınca kuruldukları doğrudur. Ancak, sanayi keneviri endüstrisi olgunlaştıkça, ona sanayi kenevirini gerçekte olduğu gibi zirai ve sanayi ürünü olarak görenler ve sanayi kenevirinin yasallaşmasını Hint kenevirinin yasallaşmasından farklı bir konu olarak kabul edenler egemen oldu. Her durumda, sırf onu destekleyenlerin bazıları katılmadığımız diğer görüşlere de arka çıktıkları için çok iyi bir düşünceye karşı koymalı mıyız?
Efsane: Kenevir tohumu yağı, THK kaynağıdır.
Gerçek: Kenevir tohumu yağı, amaç çeşitliliği genişleyen, gitgide daha fazla rağbet gören bir üründür. Yıkanan kenevir tohumu, herhangi bir şekilde hiç THK içermez. Sanayi kenevirinde bulunan minik miktardaki THK, bitkinin kendi salgı bezlerindedir. Bazen, üretim sürecinde bir miktar THK ve KBD içeren reçine tohuma yapışır ve bu da üretilen yağda THK zerrelerinin oluşmasına yol açar. Yağdaki bu kannabinoidlerin derişimi son derecede düşüktür. Hiç kimse kenevir yağı kullanmaktan sarhoş olamaz.
Efsane: Sanayi kenevirini yasallaştırmak, çocuklara yanlış mesaj verir.
Gerçek: Çocuklara yanlış mesaj veren, uyuşturucu ile mücadele dairelerinin zirai ürün ile uyuşturucu ürünü arasında ayrım yapmayı şimdi reddetmeleridir.
Efsane: Sanayi keneviri ekonomik yönden uygulanabilir değildir ve bu nedenle yasaklanmalıdır.
Gerçek: Sanayi keneviri ürünleri pazarı hızla büyüyor. Ama öyle olmasa bile sırf hükumet daireleri yetiştirilmesinin kazançsız olduğuna inandıkları için bir ürünün yasaklandığı hiç görülmüş mü?

Bitki Bilimsel ve Biyokimyasal Bir Giriş

Kenevir. Bu kadar karmaşa ve anlaşmazlıkla dolu bir bitki hiç olmuş mudur? Kelimenin kendisi, karışık bir tarih taşıyor. Orta Çağ Avrupalılarına göre, kenevir, herhangi bir lifi tanımlamakta kullanılan kapsamlı bir terimdir. Avrupa’nın genişlemesiyle birlikte, keşif sırasında karşılaşılan lif bitkilerine yaygın olarak kenevir deniyordu. Bu yüzden, kenevir ismini taşıyan şaşırtıcı çeşitte bitkimiz bulunuyor: Manila keneviri (abaka, Musa textilis), sisal keneviri (Agave sisalana), Mauritius keneviri (Furcraea gigantea), Yeni Zelanda keneviri (Phormium tenax), Bombay keneviri (Crotalaria juncea), Hindistan keneviri (jüt yani Corchorus capsularis ya da Corchorus clitorus), Kızılderili keneviri (Apocynum cannabinum), çile keneviri (Sansevieria cylindrica).

Bu bitki bilimsel karmaşa, (artık yaygın şekilde marijuana olarak yazılan) sanayi keneviri-Hint kenevirini tanımlayan yeni bir sözcüğün getirilmesi ile şiddetlendirilmiştir. Sözcük, ilk kez 1890’larda türetilmiştir ama tüm kenevir çeşitlerinin tanımlanması için 1930’larda Federal Uyuşturucu Dairesi tarafından benimsendi. Üstelik, bugün bile ABD uyuşturucu mücadele daireleri, bitki bilimsel ayrımlarına bakmadan bitkiyi marijuana yani Hint keneviri olarak adlandırmayı sürdürüyorlar. Doğrusu, Uluslararası Uyuşturucu Gözetim Örgütü (Drug Watch International) ile Uyuşturucu ile Mücadele Dairesi’nin desteklediği ve Missouri eyaletinin başkenti Jefferson City’de düzenlenen yeni bir konferansın adı “Hint Keneviri: Efsaneler, Endişeler, Gerçekler” idi: yine de tartışmanın çoğu, sanayi kenevirini ve ondan üretilen yasal ürünleri ilgilendiriyordu.

Hint keneviri ile sanayi keneviri sözcüklerinin birleştirilmesi, kamu politika yapıcılarına ağır bir yük getirmiştir. Birçoğu, sanayi kenevirini yasallaştırarak Hint kenevirini yasallaştırdığına inanıyor. Yine de iki düzineyi aşkın diğer ülkede, hükumetler kenevirin iki çeşidi arasındaki ayrımı kabul ediyor ve Hint kenevirinin yetiştirilmesini cezalandırırken sanayi kenevirinin yetiştirilmesini yasallaştırıyorlar. ABD hükumeti ikna olmamış duruyor.

Sanayi keneviri ile Hint keneviri arasındaki farkı anlamak için şu iki bitki bilimsel benzerlik ile başlayalım: yemlik mısır ile tatlı mısır; ekmeklik haşhaş ile afyonluk haşhaş.

Yemlik Mısır ile Tatlı Mısır

İnanç tartışması ile kenevirden daha az engellenen ürünler yönünden çeşitler arasındaki işlevsel ayrımlar yaygın olarak bilinirler. Yemlik mısır ile tatlı mısırın durumunu dikkate alın. Deneyimsiz bir gözlemci, sadece bakarak farklı çeşitleri ayırt edemez. Her ikisi de Zea mays türüne aittir. Eğer bir bakkal, birbirlerinin yerine koymaya kalkışırsa şikayet alır. Sıradan müşteriniz farkı anlayacaktır. Ayrıca, tatlı mısır, yemlik mısıra gereğinden fazla yakın ekildiği zaman sonuçta oluşan çapraz tozlaşma ilkinin tatlılığını azaltır.

Konserve yapmak için dev arazilerde tatlı mısır yetiştiren Green Giant gibi şirketler, yeterli bir mesafenin arazilerini tahıl ambarına gidecek mısır arazilerinden ayırmasını temin etmek için uzun mesafelere uzanırlar ya da farklı zamanlarda farklı çeşitler yetiştirirler. Hangisi olursa olsun, baskın nişasta sentezi genini taşıyan çiçek tozu, çekinik (tatlı) bitki çeşitlerinde taşınan püsküllerden giderilir.

Ticari olarak her iki çeşidin (ekimde kullanılan) tohumlarını üretenler, soylarının kalıtsal bütünlüğünün diğer çeşitlerle bozulmaktan korunmasına çok dikkat ederler. Onların kalıtsal kaynakları, azımsanmayacak araştırma yatırımı ile yaratılan en iyi hale getirilmiş özelliklerin (rekolte, hastalık direnci, olgunluk) birleşimidir. Her birinin geliştirmeye uğraştığı nitelik etmenlerinde ciddi bir düşüşe neden olacağı için bu ürünlerin ıslahçıları, ıslah soylarının başka bir çeşitle bozulmamalarını titizlikle temin ederler.

Bu bitki bilimsel ayrım, mısır ile ilgilenen akademik disiplinlerde bile yansıtılır. Ortabatı ABD eyalet üniversitelerinin ziraat fakültelerine gider ve tatlı mısırla ilgili bir bitki ıslahçısı ile konuşmak isterseniz, sizi bahçe bitkileri bölümüne gönderirler; yemlik mısır için ise tarım bilimleri bölümüne yönlendirilirsiniz.

Benzer bir durum, düzinelerce çeşidi bulunan sevilen bahçe çiçeği haşhaş konusunda bulunuyor. Son zamanlarda, ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi, ondan afyon çıkarılabileceğini söylediği için uzun yıllardır arka bahçede yetiştirilen özel bir haşhaş çeşidine son vermek için üstüne gidiyor. Yine de ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi, yasaklanan haşhaş çeşidinden bitki bilimsel olarak ayrı olmamalarına rağmen bahçıvanların Papaver somniferum‘un (haşhaş) diğer birçok çeşidini ekip biçmeye devam etmelerini yasal kabul ediyor. Benzer şekilde, ekmeklik haşhaş denen çeşidi de aynı türün bir üyesidir, fakat ABD Denetimli Uyuşturucu Yasası, mutfakla ilgili pazardan dolayı haşhaş tohumunu özellikle dışarıda bırakıyor.

Mısır ve haşhaş sayesinde çeşitler ve soylar arasındaki ayrımları anlayabiliyoruz. Son zamanlara kadar, göreceğimiz gibi federal hükumet de kenevirin farklı çeşitleri arasındaki ayrımları biliyordu.

Şimdi, Cannabis (kenevir) cinsini daha ayrıntılı inceleyerek benzerlikten gerçeğe geçelim.

Kenevir (Cannabis) Cinsi: Sınıflandırma ve Biyokimya

Cannabis cinsini ilk inceleyen bilim adamları, farklı türleri ayırt ettiler. Bitki sınıflandırmasının babası Linnaeus, günümüzde halen kullanılan çift isimli bitki bilimsel adlandırma sistemini kurduğu 1753 yılında Cannabis cinsini resmen belirledi. Linnaeus, bitkinin kullanışlı doğasını göstererek ona (tam olarak ekili yani tarımda kullanılan anlamına gelen) sativa adını ekledi. Onun zamanından beri Cannabis‘in uygun sınıflandırılması için sayısız girişimde bulunulmuştur. Tür adları gelip gitmiştir.

1889’da, bitki bilimci ve bitki kaşifi George Watt, Cannabis‘in türleri arasındaki ayrım hakkında şunu yazmıştır:

Patates, domates, haşhaş ve kenevir, değişmiş duruma uyum sağlarmışçasına bazı önemli işlevleri değiştirerek ya da hafifleterek hemen hemen her iklimsel koşulda aynı bollukla gelişme gücüne sahip gibi görünüyor. Belirtildiği gibi, kenevir, muhtemelen bunun en dikkate değer örneğidir. Bundan dolayı, Asya’da ana değerini oluşturan uyuşturucu kaynağını üretmeye az eğilim gösterdiği veya hiç eğilim göstermediği halde Avrupa’da değerli bir lif üretir.

Wisconsin Üniversitesi’nin Zirai Tarım İstasyonu’nda bilimsel tarım uzmanı ve 20. yüzyılın ilk yarısı sırasında Wisconsin kenevir sanayinin idarecisi olan Dr. Andrew Wright, 1918’de şunu yazmıştı:

Büsbütün ayrı üç kenevir türü vardır: liflik, kuş yemi ile yağlık ve uyuşturuculuk.

Bu ilk çözümleyiciler, kenevir türleri arasındaki açık farkları ayırt etmelerine rağmen, sınıflandırmacılar, bu farkları nasıl yansıtacaklarına karar vermede zorluklar yaşıyorlar.

Temel Cannabis türü sorunu, değişen türler arasında içlerinde belirgin bir çizgi çizmemize olanak sağlayan hiçbir uygun tür engelinin olmadığı gerçeğinden kaynaklanıyor. Sınıflandırmada, çoğu kez türler arasındaki farkı tarif eden sınır, onların melezleşememeleridir. Ancak Cannabis‘in farklı türleri, doğrusu cinsel yönden işlevsiz katırlar değil üreyebilen yavrular meydana getirebilir.

Sonuç olarak, bitki bilimi çevrelerinde cinsin kaç tür içerdiği konusunda bir tartışma şiddetlenmiştir. Bu aralar, bitki bilimciler, genellikle Cannabis ve biraya tadını veren şerbetçiotunu içeren en yakın bitki bilimsel akrabası Humulus cinslerinin altlarında sınıflandırıldığı Cannabaceae dedikleri eşsiz bir bitki ailesinin varlığını kabul ediyorlar. Ağırlıklı görüş, şu anda üç türü ayırt ediyor: C. sativa, C. indica ve C. ruderalis. Tüm kenevir bitkileri, gövde lifi içermelerine ve yerlisi oldukları ilkel toplumlarda birçok kullanımları olabilmelerine rağmen, sanayi çeşitleri, özellikle C. sativa‘da yer alır.

Son çözümlemeli ilerlemeler, bir çok bilim adamını kenevirin farklı çeşitlerini ayırt etmenin daha doğru ve doyurucu yolunun biyokimyasal bileşimlerinden geçtiğine inanmaya götürüyor.

Kenevir, içerisinde kannabinoidler olarak bilinen eşsiz bir molekül sınıfı bulunabilen tek bitki cinsidir. Kenevir, THK (delta-9-tetrahidrokannabinol) ve KBD (kannabidiol) adlı 2 önemli kannabinoid ile birçok diğer önemsiz kannabinoid bileşiğini üretir.

THK, zihinsel süreçleri etkileyen tesirden sorumludur. Bu, 1960’larda kesin olarak ispat edilmiştir. Diğer yandan, son zamanlarda KBD’nin THK’nın sinir sistemindeki etkisini engellediği gösterilmiştir.

Sanayi amacıyla kullanılan kenevir çeşitleri, THK’ya kıyasla nispeten yüksek düzeylerde KBD içerirler. Uyuşturucu çeşitleri ise THK yönünden zengin iken düşük-orta düzeyde KBD içerirler. KBD yönünden zengin, çok düşük THK içeren sanayi kenevirini tüttürmenin aslında Hint kenevirinin sarhoş edici etkisini engelleyici tesiri vardır. Örnekteki THK miktarı yüzde 2 kadar yüksek iken bile, yüzde 2 kadar düşük KBD düzeyiyle ruhi sarhoşluk engellenir.

THK seviyesi %0,1’den düşük ve KBD/THK oranı 1’den büyük olan kenevirler, bu nedenle zihinsel süreçlerin etkilenmesine neden olamazlar. Sanayi kenevirinin sadece Hint keneviri olmadığı değil, aynı zamanda ona Hint keneviri karşıtı da denebileceği sonunda anlaşıldı.

Kannabinoidlerin dengesi, bitkinin kalıtsal özellikleriyle belirlenir. Onun belirli bir soy yapısının (yani bireyin özel kalıtsal bütünü) değişmez bir özelliği olduğu, Bloomington’daki Indiana Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nden Dr. Paul Mahlberg tarafından kanıtlanmıştır. Diğer bir deyişle, bitkiler, değişken bir şekilde kannabinoid profillerini değiştirmiyorlar.

Böylelikle, (bitkinin aynı morfolojik özellikleri olan ama farklı miktarda kimyasal bileşenler üreten bitki alt türü) kemotip yaklaşımı kullanılarak kenevir çeşitleri, THK-KBD dengelerine dayanılarak sınıflandırılabilir. Bu, sayıları giderek artan bilim adamları tarafından kabul ediliyor. Tıp doktoru Gabriel Nahas, şunu yazıyor:

Cannabis sativa, halen uyuşturucu çeşidi ve lif çeşidi olmak üzere iki büyük ana gruba ayrılmalıdır. İki grubun bu klasik ayrımına ek olarak, bitki bilimciler, genellikle şu üç kimyasal çeşitten oluşan tanımı geçerli sayıyorlar: (a) yüksek THK (yüzde 2-6) içerikli ve KBD’den yoksun saf uyuşturucu çeşidi; (b) (ağırlıklı olarak THK içeren) ara çeşidi ve (c) (%0,25’den az THK içeren) lif çeşidi.

Kolluk kuvvetleri tarafından yollanan kenevir örneklerini çözümleyen Oxford’daki Mississippi Üniversitesi’nde Ulusal Madde Bağımlılığı Hint Keneviri Projesi Enstitüsü Müdürü Dr. Mahmoud ElSohly, yazara ekibinin halen 1960’lardan beri toplanan verileri yeniden değerlendirdiğini açıkladı. Örnekler arasında uygun bir ayrıma sahip olmak için THK içeriği %1’den az ve KBD-THK oranı birden büyük olan herhangi bir örneği yabani kenevir olarak sınıflandıran yeni bir yaklaşımı seçiyorlar. Bu, 1983 öncesi örneklerden kaynaklanan büyük etki artışı iddialarının dayandırıldığı veriler için asla yapılmamıştır. İlginç şekilde, bu aynı eşik (yüzde 1’den az THK ve KBD-THK oranı birden büyük), sanayi kenevirinin reçetesidir.

Kanada’da ve Avrupa’da yetiştirilen şimdiki kenevir çeşitlerinin %0,3’ün altında olanlarına izin veriliyor. Sanayi kenevirinin ticarileştirilmesine olanak sağlanması için Avrupa’da ilk geliştirilen onaylama sistemi, salt THK yüzdesinin yanı sıra KBD-THK oranını dikkate alıyordu. İlk THK eşiği %0,8 idi. Fransız ıslahçılar tarafından daha düşük THK seviyeli çeşitler geliştirildiğinde, ıslahçıların Avrupa Birliği’ni hoşgörünün daha fazla azaltılmasına ikna etmeleri, onlara son zamanlara kadar Avrupa Birliği’nde satılan kenevir tohumu çeşitlerinin genelgeçer tekeli olmalarını getirdi.

ABD’de, herhangi bir THK zerresi tespit edilebilen kenevir yasa dışıdır. KBD ise hiç göz önünde bulundurulmuyor.

Mitlerle Yüzleşme

Dünyanın kalanının çoğu, bir zamanlar dünyanın en çok satan lifi olan bir ürünü en iyi nasıl yeniden kazandıracaklarına odaklanmak üzere hızla ve nispeten kolayca sanayi keneviri ile Hint keneviri hakkındaki tartışmanın ötesine geçti. ABD’de ise halen sanayi kenevirinin bir uyuşturucu ürünü olduğu inancımızla felce uğratılıyoruz. Bu inanç, fazla yanlış bilginin yayılmasıyla besleniyor. Burada, Hint keneviri ile sanayi kenevirinin ilişkisi hakkındaki en yaygın ve karanlık efsanelerin on tanesine bazı bilimsel bilgilerle ışık tutacağız.

Efsane: ABD hukuku, sanayi keneviri ile Hint kenevirine daima aynı muamele etmiştir.

Gerçek: ABD uyuşturucu yasaları, ABD hükumetinin vaktiyle Hint keneviri ile sanayi keneviri arasındaki ayrımı anladığının ve kabul ettiğinin kesin kanıtını sunuyor.

1937 Hint Keneviri Vergisi Yasası, Hint kenevirini şöyle tanımlıyordu:

Hint keneviri terimi, yetişse de yetişmese de Cannabis sativa L. bitkisinin tüm kısımlarını, onun tohumlarını, böyle bitkilerin herhangi bir kısmından çıkarılan reçinesini ve böyle bir bitkinin, tohumlarının veya reçinesinin her bileşiğini, mamulünü, tuzunu, türevini, karışımını veya müstahzarını kasteder ancak böyle bir bitkinin olgun saplarını, böyle saplardan üretilen lifi, böyle bir bitkinin tohumlarından yapılan yağı ya da küspeyi, (ondan çıkarılan reçine hariç) böyle olgun sapların, liflerin, yağların ve küspelerin başka bir bileşiğini, mamulünü, tuzunu, türevini, karışımını, müstahzarını veya böyle bitkilerin çimlenemeyen kısırlaştırılmış tohumlarını içermemelidir.

Hint Keneviri Vergisi Yasası, ABD Maliye Bakanlığı’nın Federal Uyuşturucu Dairesi bölümü tarafından önerilmiştir. Yasa tasarısını destekleyen ABD Maliye Bakanlığı’nın Baş Hukuk Müşaviri Yardımcısı Clinton Hester şunu beyan ediyordu:

Tasarının şekli, bitkinin sahip olabileceği herhangi bir sınai, tıbbi veya bilimsel kullanımı bariz bir şekilde engellemeyecek niteliktedir. Ondan üretilen kenevir lifi ve eşyaları, bitkinin zararsız olgun sapından elde edildiği için, böyle tüm ürünler hükümlerden olgun sap ile bileşiklerini veya üreticilerini hariç tutacak şekilde yasa tasarısında Hint keneviri terimi tanımlanarak tasarının kapsamından tamamen kaldırılmışlardır.

Hester, şunları eklemeye devam etti:

Hint keneviri tohumlarının ekim amaçlı ve sonunda boya ve vernik sanayi tarafından kullanılan yağ üretiminde kullanımına yönelik bazı ticaretler de vardır. Olgun sapın aksine, tohumlar, uyuşturucu içerdiği (sonradan asılsız olduğu gösterilmiştir) için, aynı tam muafiyet bu sefer uygulanamaz. Ama tamamlanan boya veya vernik ürünlerinin herhangi bir naklinin yanı sıra böyle bir işlem nakil vergisinden muaftır.

ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi’nin (DEA) önceli Federal Uyuşturucu Dairesi’nin (FBN) müdürü Harry J. Anslinger, ilgili Senato Komitesi’ne şunları söyledi:

Yerel sanayi keneviri ürünlerinin çiftçileri ve üreticileri, sadece bu yasa ile fazlasıyla korunmakla kalmıyor, aynı zamanda tıpkı hep yaptıkları gibi işe koyulup kenevir yetiştirebiliyorlar.

Hint Keneviri Vergisi Yasası’nın yürürlüğe girmesinden sonra, 2. Dünya Savaşı sırasında, federal hükumet saldırgan bir “Zafer için Kenevir” kampanyası başlattı. ABD Silahlı Kuvvetleri, halat, çadır bezi, üniforma ve diğer ürünler için Filipinler’den ithal edilen abakaya yani Manila kenevirine güveniyordu. Filipinler, 1942’de Japon kuvvetlerine düştükten sonra ABD Tarım Bakanlığı ile ABD Ordusu, çiftçileri kenevir yetiştirmeye teşvik etti. Federal yasada herhangi bir değişiklik yapılmadan, Ortabatı ABD eyaletlerinde 42 kenevir fabrikası inşa eden War Hemp Industries Corporation (Savaş Kenevir Sanayisi Kurumu) programının yardımıyla 1942 ile 1945 arasında ABD’de 161.874 hektardan fazla alanda kenevir ekip biçildi. Son ticari kenevir arazilerine 1957’de Wisconsin’de ekim yapıldı.

1961’de, ABD, Birleşmiş Milletler’in Uyuşturucu Maddelere Dair 1961 Tek Sözleşmesi’ne taraf oldu. Bu sözleşme, ikincisini kapsamdan muaf tutarak Hint keneviri ile sanayi keneviri arasındaki ayrımı, şu 28. maddesinde açıkça onayladı:

Bu sözleşme, kenevir bitkisinin özellikle sanayi amaçlı (tohum ve lif) veya bahçecilik amaçlı yetiştirilmesine uygulanmamalıdır.

(Birleşmiş Milletler’in Uyuşturucu Maddelere Dair 1961 Tek Sözleşmesi’ne ek olan) Uyuşturucu ve Psikotrop Maddelerin Kaçakçılığına karşı BM Sözleşmesi, kenevir bitkisinin böyle bitki bilimsel yönleriyle THK olarak ilgilenmiyordu. Bu anlaşmanın koşulları, bitkinin kullanım biçimiyle ilgileniyordu. Aslında, bu anlaşma, imzalayan devletlerin sanayi keneviri tarımına olanak verme özgürlüğünü sınırlamıyor. Tamamı sanayi keneviri arazilerini genişleten Kanada, Avustralya, Birleşik Krallık, Almanya ve Avusturya ülkelerinin bu sözleşmede imzaları vardır.

1970’de, Kapsamlı Uyuşturucu Bağımlılığını Önleme ve Kontrol Yasası, Hint Keneviri Vergisi Yasası’nı yürürlükten kaldırdı ama o yasanın şu Hint keneviri tanımını harfi harfine kapsıyordu:

Hint keneviri terimi, yetişse de yetişmese de Cannabis sativa L. bitkisinin tüm kısımlarını, onun tohumlarını, böyle herhangi bir bitkinin herhangi bir kısmından çıkarılan reçinesini ve böyle bir bitkinin, tohumlarının veya reçinesinin her bileşiğini, mamulünü, tuzunu, türevini, karışımını veya müstahzarını kasteder.

Temel farklılık, 1970 yasasının vergilendirme yaklaşımını yürürlükten kaldırıp Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi’nin sınırlı kullanım izni çıkardığı durumlar haricinde THK’ya sıfır hoşgörü göstererek tüm kenevir tarımını etkin biçimde yasa dışı kıldığı halde, 1937 yasasının hükumete sanayi keneviri yetiştiricilerini cezalandırmadan Hint keneviri yetiştiricilerine ceza vermesine olanak veren bir vergilendirme ve kamuyu aydınlatma sistemini kullandığıydı.

1970 yasası hakkındaki tartışmada onun sanayi kenevirinin geleceği yönünde yürürlüğe girmesi önerilerinin şimdiye kadar dikkate alındığını gösteren hiçbir belirti yoktur. Bu zamana kadar yerel sanayi keneviri endüstrisi yok olmuştu ve davasını savunan hiçbir çiftçi olmadı.

Hint keneviri ile sanayi kenevirinin bir grupta toplanmasına neden olan 1970 uyuşturucu yasasına rağmen, federal hükumet, iki bitki arasında ayrım yapmayı sürdürüyor. Örneğin, 1994’te, kanun hükmünde kararname ile ABD Başkanı Bill Clinton, sanayi kenevirini ulusal güvenlik için stratejik önemde bir ürün olarak belirledi.

Hemen hemen yarısı, sadece son birkaç yılda tarımını yasallaştırmış olmakla birlikte, sanayi keneviri, şu an yasal olarak dünyada 29 ülke tarafından yetiştiriliyor. 1996’da, dünyadaki sanayi keneviri üretimi, 100.000 ton dolaylarındaydı. Bu tutarın beşte dördü Çin’de, Rusya’da ve Kore’de yetiştiriliyordu. Her yıl ABD hükumeti, bu ülkeleri uyuşturucu ihraç ettiğini düşündüğü ülkeler ile özdeşleştiriyor. Şimdiye kadar önemli sanayi keneviri yetiştiricisi ve ihraççısı ülkelerin hiçbirisi listelenmemiştir.

Yasal tarih açıktır. Federal hükumet, sanayi keneviri ile Hint keneviri arasındaki ayrımı uzun zamandır biliyor. Bu ayrım, sayısız yerel yasa ile mevzuatta ve taraf olduğumuz uluslararası anlaşmalarda düzenleniyor. Bu tarihi tanımak ve sanayi kenevirini uyuşturucu listesinden çıkarmak, Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi’nin yetkisinde vardır.

Onun yerine, Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi, selefi Federal Uyuşturucu Dairesi’nin aksine sanayi keneviri ile Hint kenevirinin aynı bitkiler olduklarına Amerikalıları saldırganca ikna etmeye çalışıyor. Onun nedenleri hakkında tahminde bulunabiliriz. Onun sonuçları ise yaygın karmaşa ve Amerikalı çiftçiler ile üreticilerin sanayi keneviri tarımının ve kullanımının dünya çapındaki canlanmasına katılamamalarıdır.

Efsane: Sanayi kenevirini tüttürmek, insanı sarhoş edebilir. 1960’lardaki Hint keneviri, günümüzün sanayi kenevirine yaklaşan düzeyde THK içeriyordu.

Gerçek: Sanayi kenevirindeki THK düzeyi, hiç kimsenin tüttürmekten sarhoş olamayacağı kadar düşüktür. Üstelik, sanayi keneviri, THK içeriği düşük olmasına rağmen, THK’nın ruh halini değiştiren etkilerini gideren KBD denen başka bir kannabinoid yönünden zengindir.

Louisville Üniversitesi Tıp Fakültesi İlaç Bilimi ve Toksikoloji Bölümü’ndeki Doç. Dr. William M. Pierce şunu ifade ediyor:

Sanayi keneviri, aslında ruh halini değiştiren bir madde olan THK içeriyor ve bu nedenle kuşku, ilk yorumda mantıklı gibi görünüyor. Fakat, ilaç biliminin en temel ilkelerinden yararlanarak daha yakından incelendiğinde sanayi kenevirinin uyuşturucu olarak işe yaradığını düşünmenin uygulamada saçma olduğu gösterilebilir.

Profesör Pierce’a göre, yüzde 1 THK içeren kenevirle (sanayi keneviri ile %0,5’ten az THK içeren, Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi’nin saldırganca kökünden söküp yaktığı yabani kenevir) ruh halini değiştiren bir etki elde etmek için tüketicisinin çok kısa bir sürede 10-12 sigara tüketmesi gerekir. Böyle büyük hacimli ve kızgın buhar, gaz ve dumanın solunmasına bir kişinin keyif almak bir yana direnmesi zordur. Profesör Pierce sarhoş olma umuduyla sanayi kenevirini yiyen birisinin birkaç doz yüksek lifli kabızlık gidericiye eş değer lif tüketeceğini sözlerine ekliyor. Diğer bir deyişle, çok tatsız yan etkileri, birini uyuşturucu olarak sanayi kenevirini kullanmaya yeltenmekten caydırır.

Dr. Pierce, alkolsüz olarak satılan biranın ölçülebilir alkol içerdiğine dikkati çekiyor. Gargara da öyle. Hindistan cevizi bile ruh halini değiştiren madde içeriyor. Ama yan etkileri, böyle bir suistimalinden vazgeçirecek kadar şiddetli olduklarından yetkili makamlar, bu ürünlerin kötüye kullanımından saldırganca endişelenmiyorlar.

Eleştirmenler, 1960’ların Hint kenevirinin sanayi kenevirininkilere ile kıyaslanabilir düzeylerde THK içerdiğini iddia ediyorlar. Ama Dr. Lynn Zimmer ve Dr. John Morgan, bu iddiayı incelediğinde onun maddeden yoksun olduğunu bulduklarını şöyle açıklıyorlar:

Günümüzün gençliği, Hint keneviri kullandıklarında 1960’lardaki ve 1970’lerdeki gençliğin kullandığı aynı uyuşturucuyu içiyorlardı. 1970’lerin başlarında Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi’nin ele geçirdiği düşük miktardaki düşük THK’li örneklerden etki bakımdan çarpıcı bir artışı hesaplamakta yararlanılıyordu. Oysa, bu örnekler, bu dönem sırasında kullanıcıların genel olarak edinebildikleri Hint kenevirini temsil etmiyordu. 1980’lerin başlarından şimdiye kadar elde edilen etki verileri daha güvenilirdirler ve Hint kenevirinin ortalama THK içeriğinde hiçbir artış göstermiyorlar.

Oxford’daki Mississippi Üniversitesi’nde Ulusal Madde Bağımlılığı Hint Keneviri Projesi Enstitüsü Müdürü Dr. Mahmoud ElSohly’ye Wisconsin Uyuşturucu İnfaz Dairesi’nin 1997’de yayınladığı “Sanayi Keneviri Bilgi Kitabı”nın yazarı tarafından sanayi keneviri karşıtı literatürden alıntılanan yüzde 0,5 THK içeriğinin sarhoş edebileceği iddiası soruldu. Dr. ElSohly, onun plasebo etkisinden ayırt edilmesinin zor olabileceğini ve maddenin büyük miktarda içilmesinin gerektiğini itiraf etti. O, sanayi kenevirindeki KBD’nin THK’nin ruh halini değiştiren etkisini bozduğunu kabul etti ve bu alanda daha fazla araştırma yapılması için çağrıda bulundu.

Sanayi keneviri yasal olarak yetiştirildiğinde ve Federal makamların ona Hint keneviri demediği durumlarda, insanlar onu içmezler. Sanayi keneviri, hiçbir bilgili kimsenin tüttürmeyeceği bir üründür ve toy biri içerse deneyimsiz kalmaz. Eğer sarhoş olduklarını sanarlarsa, deneyimi oksijensizlik veya normalden hızlı ve derin nefes almayla karıştırıyorlardır.

Efsane: Sanayi kenevirinde THK düzeyi düşük olmasına rağmen, THK çıkarılarak kuvvetli bir uyuşturucuya yoğunlaştırılabilir.

Gerçek: Sanayi kenevirinden THK’nın çıkarılması, bir kimsenin basitçe yerine yüksek THK’lı Hint keneviri edinmektense bir kez ona teşebbüs etmesini son derece olanaksız kılacak kadar pahalı, tehlikeli ve zaman alıcı bir yöntem gerektirir.

Kanada’nın yeni tüzüğüne ilişkin Uluslararası Kenevir Derneği adına Kanada Federal Sağlık Bakanlığı’na yazan bitki bilimci ve kenevir uzmanı Robert C. Clarke, bu konuyu şöyle ele alıyordu:

Sanayi keneviri, eser miktarda THK içermesine karşın, bunun hiçbir uygulanabilir önemi yoktur. Ayrıca, deniz suyunda çözünen önemsiz bir değerli altın yüzdesi bulunur ama onun çıkarılması, ekonomik yönden sanayi kenevirinden THK’nın çıkarılmasından daha uygulanabilir değildir.

Eğer sanayi keneviri, özütünün yoğunlaştırılması için pişirilerek kıvamlaştırılırsa, Bloomington’daki Indiana Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nden Dr. Paul Mahlberg’in belirttiği gibi THK’nin dışında THK’nin etkilerini yok edecek KBD dahil birçok ürünü de içerir.

Dr. Mahlberg, kenevirle çalışma izni olan ABD’li bilim adamlarından biridir. Wisconsin Tarımsal İşletme Kurulu, yoğun yasaklı sanrı yaratan madde yapmak için yabani kenevirden yararlanan kimselerin olduğu raporları sorduğunda, o, şu yanıtı verdi:

Anladığım kadarıyla, yorum, bazılarının yasaklı sanrı yaratan madde hazırlamak için yabani kenevirden yararlandıklarıydı. Öyleyse, bazı insanların çıkardığı sözde sonuç, sanayi kenevirinin bu şekilde kullanılabileceğidir. Bu sonuca cevabım, sanayi kenevirinin uyuşturucu kullananlar için cazip olmadığıdır. Avrupa’da yetiştirildiği gibi sanayi keneviri, yüzde 0,3 ya da daha az THK içerir ve esrar kaynağı değildir. Uyuşturucu kullananlar için cazip olan esrar, yüzde 5-20 THK içerir ve bu oran ne kadar yüksekse maddeyi isteyenler o kadar çok olur.

Dr. Mahlberg, internette bulunan yanıltıcı bir yöntemden yararlanarak sanayi kenevirinden alınan bir özütün birçok zehirli element ve çok az THK içeren bir çamura yol açacağını ifade ederek sözlerine devam etti. Elbette, çamurdaki baskın kannabinoid, KBD olacaktır. THK’nin KBD’den daha fazla arıtılması gerekir ki bu, önemsiz bir ürün için pahalı ve çetrefilli bir iştir. Üstelik, Dr. Mahlberg, böyle bir özüte teşebbüs etmek için gereken kimyasal maddelerin sınırlı olduğunu anlatıyor. Buna girişen kimseler apaçıktırlar ve sadece kendilerini tehlikeye atarlar.

Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi şebekesi, yabani kenevir ile onun uyuşturucularla ilişkisi hakkında bazı yanlış ve belgesiz açıklamalar yapmıştır. Örneğin, birçok eyalet ve yerel polis memuru, yabani kenevirden yüksek etkili uyuşturucular yapıldığının örneklerini bildiklerini resmen beyan etmişlerdir. Yine de bunun gerçekleştiği hiçbir belgeli duruma rastlayamıyoruz.

Wisconsin kontluğundaki bir uyuşturucuyla mücadele polis memuru, Wisconsin Tarımsal İşletme Kurulu’na onları sanayi kenevirini desteklemekten vazgeçirmek için şunları yazdı: “Virginia Üniversitesi’nden Dr. Guy Gabral (metinde aynen Cabral) 0,1 THK içeren Hint kenevirinden yapılan kanser yapıcı çiğnemelik uyuşturucunun kimyasal yöntemle %40 THK içeren bir ürünün elde edilmesinde kullanıldığını kanıtladı.” Bu alıntı sorulduğunda, Dr. Cabral onu kabul etmedi. Etkili kenevir çeşitlerini kullanan ve sanayi keneviri ile yapılabilecek bir şey olmayan Afgan esrar üretimi metodunu anlattığını açıkladı.

Efsane: Sanayi keneviri arazileri Hint keneviri bitkilerini saklamak için kullanılıyor.

Gerçek: Sanayi keneviri Hint kenevirinden epey farklı biçimde yetiştirilir. Üstelik, Hint kenevirinden farklı bir zamanda hasat edilir. Son olarak, sanayi keneviri ile Hint keneviri bitkileri arasındaki çapraz tozlaşma Hint keneviri bitkilerinin etkisini önemli ölçüde düşürür.

Lif için yetiştirilen sanayi keneviri, dar sıra mesafesiyle (10,16 cm aralıklı) ekilir, dallanması engellenir ve bitkilerinin çiçeklenmelerine izin verilmez. Gövdeleri yüksek yoğunlukla ufak tutulur ve yaprakları sadece tepede gelişir. Sanayi keneviri bitkileri, rekabetin üstesinden gelemeyen yabancı otlara ve diğer kenevir bitkilerine yer bırakmazlar.

Aksine, Hint keneviri bitkilerinin dallanmalarını desteklemek için aralarında geniş boşluk bırakılır ve çiçekleri, hasat edilen ürünleridir. Hint keneviri, yer rekabetini en aza indirmek ve çiçek üretimini teşvik etmek için geniş boşluklarla ekilen bir bahçe ürünüdür. Noel ağacı gibi sık dallanır. Tersine, lifi için seçilen sanayi kenevirinin sadece birkaç dalı vardır.

Bitkilerine geniş aralıklar bırakan tohum üreticilerine ne dersiniz? İster üreme tohumu ister yağlık tohum olsun tohumun hasat edilen ürün olduğu durumlarda saflık, pazarlanabilme yönünden kritiktir. Tohum üretim arazilerinde farklı soy yapılarının karıştırılmalarından dikkatle kaçınılır.

Tatlı mısır ıslahçıları ve üreticileri, ürünlerini yemlik mısır çiçek tozundan tecrit etmek için her çareye başvururlar. Aynı şey, sanayi keneviri ile Hint kenevirine de uygulanır. Tüttürmek için kenevir çeşitlerini yetiştirenler, çiçeklerini tozlaşmadan sakınmaya çalışırlar. Tohumsuz dişi Hint keneviri bitkilerinden elde edilen çok yüksek THK içerikli esrara sinsemilla denir.

Aslında, sanayi keneviri arazileri, Hint keneviri yetiştiricilerine caydırıcı olabilirler. Açık havada yetiştirilen Hint kenevirinin THK düzeyini düşürmenin en iyi yolu civarında sanayi keneviri yetiştirmektir şeklinde güçlü bir kanıt sunulabilir. Rusya’daki bir deney, kenevir çiçeği tozunun 12 km yol alabildiğini keşfetmiştir. Bu, bir sanayi keneviri arazisinin hiçbir Hint keneviri yetiştiricisinin ürün büyütmek istemeyeceği 12 km yarıçaplı bir kuşak yarattığı anlamına gelir.

Tersi de uygulanır. Sanayi keneviri tohumu yetiştiricileri, farklı soy yapılı (yani istenmeyen kalıtsal yapılı) kenevirlerin polenlerinin çiçeklerini melezlemelerini istemezler. Soy yapılarının tecritleri, tohum sanayi tarafından çeşitlerin kalıtsal bütünlüğünü korumak için kullanılan yaygın bir yöntemdir. Değerli çeşitler, bitki ıslahı ile azımsanmayacak masraflarla yaratılır. Hint keneviri çiçek tozu, bu değeri yok eder.

Hint keneviri yetiştiricilerinin sanayi keneviri arazisine ürünlerini ekmesinin uzak bir olasılık olmasının başka bir nedeni vardır. Yakınlarda sanayi kenevirini yeniden ticarileştirmeye başlayan tüm ülkeler, çiftçinin hangi arazinin sanayi keneviri ile ekili olduğunu yerel polise bildirmek zorunda olduğu bir izin sistemini kullanırlar. Hint keneviri yetiştiricisi, polis radarı ekranında kolaylıkla fark edilen ve habersiz izlenmeye tabi bir araziye ürününü ekmek ister mi?

İşin garip yanı, Güney ABD’de yetiştirilen diğer bir lif ürünü olan kenaf, sık sık Hint keneviri ile karıştırılacak kadar yaprak bilimi yönünden ona tıpatıp benzer. Yetiştiriciler, çocukların Hint keneviri sandıkları kenafı çaldığı olaylara sık rastladıklarını bildiriyorlar. Kenaf, kenevir ile çapraz tozlaşmadığından ve daha uzun bir büyüme mevsimi olduğu için, kenaf arazileri, aslında Hint keneviri için sanayi keneviri arazilerine nazaran daha iyi saklanma yerleridirler.

Efsane: Hint keneviri yasağı devam ederken sanayi kenevirini yasallaştırmak yerel polis kuvvetlerine sıkıntı çektirir.

Gerçek: Sanayi kenevirinin zirai bir ürün olarak yetiştirildiği ülkelerdeki polis memurları, böyle hiçbir sıkıntı yaşamamışlardır.

Düzenlenmiş sanayi keneviri endüstrisinin anahtarı, uluslararası tohum sanayinde yaygın bir uygulama olan tohum onaylamadır. Saptanmış THK eşiğiyle uyumlu sanayi keneviri çeşitleri üretme sorumluluğu tohum üreticisine ve ıslah işletmesine düşer. Bahsedildiğini gibi, THK içeriği, kalıtsal olarak belirlenir. Sayısız düşük THK içerikli çeşitler, Avrupa’daki sanayi keneviri ıslahçıları tarafından üretilmiş olup bunlara onaylı listeyi yayınlayan uygun devlet kurumu tarafından ruhsat verilir.

Hawaii eyaleti Temsilciler Meclisi üyesi Cynthia Thielen, Avrupa’ya yaptığı araştırma gezisinden bu ülkelerdeki emniyet güçlerinin sanayi kenevirinin zirai üretimiyle ilgili hiçbir sorun gözlemlemediğini öğrendiğini bildirdi.

Yakınlarda sanayi kenevirini yasallaştıran ülkelerde, bireysel çiftçiler ve üreticiler ruhsatlı ve kayıtlıdırlar. Arazi konumları, yerel makamlarda kayıtlıdırlar. Ancak geçerli sebep olduğunda kolluk kuvvetleri, bireysel çiftçilerle yakından ilgilenmeye gerek duyarlar.

Kanadalı makamlar, son zamanlarda 50 yıldan uzun bir süredir bu ülkede ilk ticari sanayi kenevir üretimine izin verecek son mevzuatı yayınlamışlardır. Bu mevzuat, evrak işleri ve mevzuat gecikmelerini en aza indirmek isteyen çiftçiler ile Hint kenevirinin yetiştirilmesini engellemeyi arzulayan polis makamları arasında uygulanabilir bir uzlaşmadır. Kanada Federal Sağlık Bakanlığı, şuna hükmediyor:

Bu tavsiye edilen mevzuat çerçevesi, başvuru sahibinin ruhsatlı bir faaliyet yürütmeye uygunluğunu tayin edecek kıstasları sağlar.

Tersine, ABD’deki şimdiki mevzuat, tüm canlı kenevir tohumlarının kilitli kasalarda depolanmasını ve arazilerinin 3,05 m yüksekliğinde dikenli telle kaplı çitle çevrilmesini, günde 24 saat aydınlatılmasını ve korunmasını gerektiriyor. Bu merhametsiz mevzuatla bile Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi tarafından hiçbir sanayi keneviri yetiştirme ruhsatı yayınlanmamıştır.

Efsane: Yabani kenevirin kökü kurutulmalıdır çünkü Hint keneviri olarak satılabilir.

Gerçek: Yabani kenevir eskiden ABD’li çiftçiler tarafından yetiştirilen sanayi kenevirinin kalıntısıdır. Kansas’ta yabani kenevir hakkındaki bir araştırma, onun yüzde 0,5’ten yüzde 0,05’e kadar değişen çok düşük düzeyde THK içerdiğini göstermiştir. Onun hiçbir uyuşturucu değeri yoktur ama kuşlar için çekici bir yuvalama ortamı olarak önemli bir çevresel yarar sağlar. Yine de federal hükumet tarafından büyük kamu harcamalarıyla kökünden sökülen Hint kenevirinin yüzde 99’u bu zararsız yabani kenevirden oluşuyor.

Yabani kenevirin Hint keneviri olarak satıldığını anlamamızın hiçbir yolu yok. Bildiğimiz şey, eğer bu yapılıyorsa, uyuşturucu satıcısının tedarikini artırmaya değil, kârını dolgunlaştırmaya yarıyordur. Mercanköşk, maydanoz ve kenaf gibi yabani kenevir, Hint kenevirini hafifletmekte ve uyuşturucu müşterilerini aldatmakta kullanılır. Bu, ne sanayi kenevirini yasaklamanın ne de mercanköşk ve maydanoz arazilerini yakıp kül etmenin hiçbir gerekçesi olamaz. Kokaini hafifletmekte yararlanıldığı için şekeri yasa dışı kılmıyoruz.

Sanayi keneviri ya da yabani kenevir tüttürmeyi deneyebilecek gençler beklenmelidir. Birçok çiftçi, gençken mısır püskülü tüttürdüklerini hatırlıyorlar. Üstelik, gençler, helikopterlerden yabani kenevir yakmak üzere baskın yapan ABD Kara Kuvvetleri Milli Muhafız Teşkilatı’nı görmüşlerdir. Onlar, daha sonra yakılan bitkilerin Hint keneviri olduklarını okumuşlardır. Bu yanlış habere dayanarak onların yabani keneviri denemeleri beklenir.

Sanayi kenevirinin yaygın bir zirai ürün olarak yetiştirildiği yerlerde başlangıç dönemi bittikten ve meraklısı derslerini öğrendikten sonra ondan kaygılanılmaz. Sanayi kenevirinin yasal ve Hint kenevirinin yasa dışı olduğu yerlerde sanayi keneviri yanlış teşhisten ya da suistimal girişiminden zarara uğramaz. Bu, eskiden kendi ülkemizde gerçek olduğu gibi günümüzde diğer ülkelerde de gerçektir.

Birleşik Krallık’ta, İç İşleri Bakanlığı 1993’te sanayi keneviri tarımı başladığından beri çok az ürün hırsızlığı olduğunu ve yasal kaynaklardan sapmanın önemsiz olduğunu bildiriyor. Açık ara Birleşik Krallık’taki en büyük sanayi keneviri yetiştiricisi Hemcore Ltd.’nin kurucusu Ian Low’a göre, Hemcore Ltd.’nin birinin sanayi keneviri çaldığı sadece bir olayı oldu. Bu ise şirketin ilk yılında meydana geldi ve o zamandan beri böyle bir olay gerçekleşmedi.

Sanayi keneviri, ABD’de yasal olarak yetiştirildiğinde, onun yasa dışı amaçlarla kullanıldığı bazı örnekler olduysa bile çok fazla değildi. 1945’te, Wisconsin’deki Rens Hemp Company’nin sahibi Matt Rens, bir ABD Senatosu oturumunda şunu anlattı: ” Büyük araziler işlettiğimiz ve yetiştirdiğimiz 30 yılda bu sanayi keneviri bitkisinin yapraklarının yasa dışı kullanıldığı bir olayı asla duymadık… Araziye girip yapraklarını yasa dışı amaçlarla götüren birini de hiç işitmedik.” Kıdemli ABD Tarım Bakanlığı memuru Samuel H. McCrory, Senato alt kuruluna birinin federal ya da özel kenevir fabrikalarındaki sanayi keneviri yapraklarını veya çiçeklerini amacı dışında kullanmaya çalıştığı hiçbir olaydan haberi olmadığını bildirdi.

Kanıtlar, böyle yapmamaları için en az iki iyi neden olduğu halde yetkili makamların yabani kenevirleri kökünden sökmek için hiçbir iyi sebepleri olmadığını gösteriyor. Bu makamların kökünden söktüğü yabani kenevir, yüksek verim ve diğer önemli verimlilik özelliklerine ulaşmak için bu ülkede on yıllardır yetiştirilen sanayi kenevirinden kalan tek bitkisel gen kaynağını temsil eder. Bu ıslah, 1912’den 1933’e kadar Dr. Lyster Dewey’in yönettiği bir programla ABD Tarım Bakanlığı tarafından gerçekleştirildi. Bu bitkiler, korunması gereken eşsiz ve çok kıymetli bir kalıtsal kaynağı temsil ediyorlar.

Yabani keneviri kökünden sökme çabalarımızı yeniden ele almamızın başka bir sebebi, Joel Vance’in Outdoor Life dergisinde yazdığı gibi şudur: “İnsanların Hint keneviri kullanmalarına karşı olan tutucular yine de yabani hayvanlar tarafından kullanıldıklarından ötürü kendilerini yabani kenevirin köşesinde buluyorlar.” Yabani kenevir, Missouri ve Nebraska eyaletlerindeki av kuşu varlığını destekleyici bir rol oynuyor.

1960’larda Minnesota Üniversitesi’nde yabani kenevirle çalışma yapan Dr. Bob Robinson’a göre yabani kenevir tohumları, kar sınırının hemen üzerinde tutulmalarından dolayı yabani hayvanlar için iyidir. Ulusal Yaban Hayatı Federasyonu, 1966’dan 1995’e kadar incelenen 28 yerel kuş türünden (%93 azalan) Henslow serçesi, (%37 düşen) pirinç kuşu ve (%53 azalan) çayır kuşu dahil yarısının düşüşte olduğunu belirledi. Fakat, [evcil hayvan dükkanlarında yüksek fiyatlı papağan yemi olarak (ithal ve kısırlaştırılmış) satılan bir tohum olarak] yabani kuşların tercih ettiği besin tohumunu içeren yabani kenevir, uyuşturucu bitkisi ve zararlı ot olarak damgalanıyor.

Yabani kenevirin uyuşturucu olarak kullanışsızlığı ve önemli yararları dikkate alındığında uyuşturucuyla mücadele makamlarının onun kökünü kurutmak için neden bu kadar fazla para harcadığı merak edilebilir. Harcanan vergi gelirlerinin böyle israfının güdülerini yüklemekte duraksıyoruz ama uyuşturucu makamlarının büyük ve büyüyen kökünden kurutma bütçelerini sürdürmeyi amaçlayan doğal bürokratik arzularından dolayı yabani kenevirin uyuşturucularla ilişkisi hakkında halkı yanlış eğitmeye devam ettiği olasıdır.

50 eyaletin tamamında kökünden sökülen bitkilerin yüzde doksanından fazlası, Hint keneviri değil yabani kenevirdir. Wisconsin eyaletinin uyuşturucuyla mücadele dairesi (1991-1996) ve federal uyuşturucuyla mücadele dairesinin (1990-1992) verilerine göre, yılda yüz milyonlarca ABD doları zararsız, hatta hiçbir uyuşturucu potansiyeli olmayan yararlı bir bitkiyi kökünden sökmeye harcanıyor.

Efsane: Sanayi kenevirinin yasallaştırılmasını isteyenler, bunu Hint kenevirini yasallaştırmanın gizli yolu olarak kullanıyorlar.

Gerçek: İlk kenevir mağazalarının birçoğu, Hint kenevirinin yasallaştırılmasını da destekleyen sanayi keneviri taraftarlarınca çalıştırıldı. Fakat, sanayi keneviri endüstrisi olgunlaştıkça, sanayi kenevirini zaten olduğu gibi zirai ve sanayi ürünü olarak görenler ve onu Hint kenevirinden farklı bir konu olarak görenler buralarda etkili olageldiler. Her koşulda, sırf onu destekleyenler, aynı fikirde olunmayan başka bir ilkeyi de destekledikleri için çok iyi bir düşünceye karşı çıkmak hiçbir anlam ifade etmez.

Federal makamların sürekli olarak sanayi kenevirini Hint keneviri olarak adlandırdıkları, her iki maddeye aynı şekilde muamele ettikleri ve her ikisini yasakladıkları dikkate alındığında, her ikisinin yasallaşmasını destekleyenler arasında bir çakışma beklenir. Onu yasallaştırmaktan yana olan bazı insanlar, daha az masum başka bir bitkinin yasallaştırılmasından yana diye masum bir bitkiyi yasaklamak mantıksızdır.

Hint keneviri sahipliğine daha az sıkı cezaları destekleyenler ile sanayi kenevirini yasallaştırmak isteyenler arasında bir çakışma olduğu gerçeği, sanayi kenevirini yasaklamanın sürdürülmesini federal hükumetin 60 yıllık bu işlevsel bakımdan ayrı bitkileri karıştırma politikasının sonlandırılmasından daha az haklı çıkarır.

Sanayi kenevirinin yasallaştırılması hakkındaki tartışma, bu ülkede sanayi kenevirinin yasallaştırılmasının uyuşturucuyla mücadele dairelerinin yetkisinin altında olduğu gerçeğiyle saptırılıyor. Diğer ülkelerde ise yetki, sağlık dairelerine düşüyor ve tarım daireleri, sanayi kenevirinin ticarileştirilmesi hareketinde önemli bir rol oynuyorlar. Örneğin, Kanada’da, Kanada Federal Sağlık Bakanlığı, araştırma amaçlarıyla sanayi keneviri yetiştirmek için ilk izni verdi ve bu ürün hakkında çiftçilerden ve halktan sorular geldikten sonra Kanada’nın tarım bakanlığı, tarım bilimsel ve ekonomik verileri içeren önemli bir bülten yayınladı.

Efsane: Sanayi keneviri tohumu yağı, THK kaynağıdır.

Gerçek: Yıkanmış sanayi kenevir tohumu, asla hiçbir THK içermez. Sanayi kenevirindeki küçücük miktardaki THK, bitkinin kendi salgı bezlerinde yer alır ve bazen bunların bir kısmı üretim sürecinde tohuma yapışır. Uyuşturucuyu ölçen idrar analizi yöntemlerinin çok yüksek duyarlılığı, sanayi keneviri tohumu yağı tüketen bazı insanlarda THK saptamıştır. Ama bu yüzden sanayi keneviri tohumu yağını yasaklamak, haşhaş tohumlu simitlerin ya da haşhaşlı kekin yenmesinden ötürü bazı insanlarda afyon ölçümlerinin olumlu çıkması nedeniyle bu tür gıdaların yasaklanmalarından daha az saçma değildir.

Artan amaç yelpazesinde kullanıldığından sanayi keneviri tohumu yağı, giderek halkın tuttuğu bir ürün haline geliyor. Olumlu uyuşturucu testi sonuçlarının potansiyel sorunlarına saygı gösterirken onun satışına izin vermek için, Kanada, son zamanlarda sanayi keneviri tohumunun kilosu başına 10 mg THK hoşgörü sınırı bulunan uyuşturucu mevzuatı yayınladı. Sanayi keneviri endüstrisi, hoşgörü sınırlarının yüklenmesine karşı çıktığı halde, onların Kanada’da izin verilen düzeylerde THK içeren üstün nitelikli kenevir tohumu yağını sürekli olarak üretebildikleri kesindir.

Efsane: Sanayi kenevirinin yasallaştırılması, çocuklara yanlış mesaj verir.

Gerçek: Çocuklara yanlış mesaj veren şey, uyuşturucuyla mücadele dairelerinin şu an bir tarım ürünü ile bir uyuşturucu ürünü arasındaki farkı ayırt etmeyi geri çevirmeleridir.

Gençler, hükumetin sanayi kenevirinin zihinsel süreçleri etkileme potansiyeli hakkında onlara yanlış bilgi verdiklerini anladıklarında, onun gerçek uyuşturucuların bağımlılık yapma potansiyeli hakkında onlara yanlış bilgi verdiğini de sanabilirler. George Washington, Thomas Jefferson ve Benjamin Franklin gibi kurucu babalarımızın birçoğunun kenevir yetiştirdiklerini ya da işlediklerini, sanayi kenevirinin 2. Dünya Savaşı sırasında yurtsever savaş çabalarının parçası olarak yetiştirildiğini keşfettiklerinde ise onlara sanayi keneviri hakkında başka nelerin anlatılmamış olabileceğini merak etmeye başlayacaklardır.

Bunun onlara hükumetin gerçek uyuşturucular hakkında ortalığı velveleye verip vermediğini merak ettirecek talihsiz bir etkisi olabilir. Uyuşturucuyla mücadele daireleri, onlara (tüttürerek tüketilen) taş kokainin gerçek tehlikelerini öğretmeye çalıştıklarında ülkenin birçok bölgesinde olduğu gibi öğrencilerini sanayi keneviri hakkında eğiten öğretmenleri ayıplayarak bu gençlerdeki güvenirliklerini baltalıyorlar.

Efsane: Sanayi keneviri, ekonomik bakımdan uygulanabilir değildir ve bu yüzden yasaklanmalıdır.

Gerçek: Sanayi keneviri ürünleri pazarı hızla gelişiyor. Ama öyle olmasa bile, sırf yetiştirilmesi kazançsız sanılıyor diye bir ürün hiç yasaklanmış mıdır?

Beyaz Saray Ulusal Uyuşturucu Denetleme Politikası Dairesi’nin müdürü emekli general Barry McCaffrey, sanayi kenevirinin yetiştirilmesinin suç olarak sayılmasını desteklemeye devam etmesinin sebeplerinden birisinin onun ekonomik bir ürün olmamasını söyledi. Bu, acayip bir iddiadır. ABD tarihinde ekonomik olmadığı için bir ürünün yasaklandığının hiçbir örneği yoktur. Üstelik, General McCaffrey, onun çiftçilerin gelirlerini önemli ölçüde artırabildiğine ikna edilse bile sanayi kenevirinin yetiştirilmesine izin vereceğine dair hiçbir belirti ortaya koymamıştır.

ABD Tarım Bakanlığı, son 20 yıldır başlangıçta desteklendiğinde çok az ekonomik olan ve küçük potansiyel pazarlara sahip birçok ürünün (örneğin, hohoba, meraköpüğü, kenaf) getirilmesini saldırganca desteklemiştir. Bakanlık, haklı olarak ıslahla birlikte daha etkili yetiştirme ve depolama teknolojilerinin uygulanmalarıyla bu ürünlerin gerçekten çiftçiler için kazançlı olabileceğini savunuyordu.

Sanayi keneviri, çok amaçlı bir üründür. Yağı, proteini, uzun lifleri ve kaba kısımlarına yönelik yeni pazarlar sürekli açılıyor. Sanayi keneviri üretimi, talebi gibi tüm dünyada artıyor. İşlenmesindeki ve yetiştirilmesindeki yenilikler, maliyetlerinin düşürüleceğinin ve hala daha fazla pazara açılacağının umudunu veriyor. Üretim artışı, kolza ve keten gibi diğer ürünlerde olduğu gibi sanayi kenevirinin sübvanse edildiği Avrupa’da en çarpıcıdır. Kuzey komşumuz, ürünün yetiştirilmesi için hiçbir hükumet teşviki vermemesine rağmen, sanayi kenevirinin ticarileştirilmesi 1998’de 4.046,86 ha kadar çok arazide ekilebildiği Kanada’da başlamıştır.

Ayrıca, ilk kanıtlar, sanayi kenevirinin bitki zararlılarını ve yabancı otları azaltmakla beraber ana ürünün verimi artırma yeteneği bulunan çok önemli bir münavebe ürünü olabileceğini gösteriyor.

Kuzey Amerika Sanayi Keneviri Konseyi, yakında sanayi kenevirinin ekonomisi ve pazarları hakkında geniş kapsamlı bir rapor yayınlayacak. Burada, serbest girişimcilik sisteminde sırf çiftçilerin yetiştirdiklerinde zarar edeceklerine inandığı için hükumet, şartsız kayıtsız bir ürünün yasaklanmasına karar vermemeli ve veremez.

Sonuç

Sanayi keneviri, dünyada eski gücüne kavuşuyor. Hayranlarından bazılarının iddia ettiği gibi onun mucize bir ürün mü yoksa basitçe dünya tarımına başka bir önemli katkı mı olacağı henüz bilinmiyor. Yapılması gereken epey araştırma ve geliştirme bulunuyor. Ne yazık ki uyuşturucuyla mücadele daireleri, yanlış bilgi yayarak kenevir hakkında ülkeye, çiftçilerine ve sanayisine kötü bir şekilde hizmet eden bir mitoloji yaratmışlardır.

Sırf bitki bilimsel kuzenlerinden birisi, uygunsuz bir şekilde kullanılabiliyor diye bir ürünü yasaklamamız gerektiğinde ısrar etmeyi sürdüren dünyadaki az sayıdaki ülkelerden birisiyiz. Farklı kenevir çeşitleriyle deney yapan ve kenevirden liflerini ayırmak için tarak icat eden Thomas Jefferson, eskiden bir insanın ülkesine yapabileceği en büyük katkının yeni bir ürün getirmek olduğunu yazdı. Eğer Jefferson, bugün sanayi kenevirine karşı yığılan engelleri görebilse hakkımızda ne hüküm verirdi?

EK

KANADA’DA SANAYİ KENEVİRİ’NİN TİCARİ ÜRETİMİ

Sanayi keneviri, 12 Mart 1998’de yürürlüğe giren Kanada Federal Sağlık Bakanlığı’nın izniyle Kanada’da yetiştirilebiliyor.

Sanayi keneviri, yaprakları ve çiçekli başları %0,3’ten fazla THK içermeyen kenevir bitkisi ve kısımları olarak tanımlanıyor. Buna yağ ve tohum küspesi gibi tohumlarının türevleri dahildir. Cansız kenevir tohumu, buna dahil değildir ama onun türevleri buna dahildir. Ayrıca olgun sapları veya bu saplardan elde edilen lifler de buna dahil değildir. Bu, böyle liflerin ya da olgun kenevir sapından üretilen ürünlerin Kanada’ya ithal edilebileceği, işlenebileceği ve satılabileceği anlamına gelir.

Kanada Federal Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan mevzuat, şu kısımlardan oluşuyor:

Tohum ya da canlı tane şeklinde sanayi keneviri ithalatçıları ve ihracatçıları ruhsatlandırılacaktır. Ruhsatlanmalarına ek olarak onların her bir taşımacılık için izin almaları da gerekecektir.
İthalatçı, canlı tohum (canlı tane) taşımacılıklarına yabancı onaylarının eklendiğini temin etmelidir. Kanada Sağlık Bakanlığı tarafından hangi ülkelerin canlı tanenin üretiminde eş değer denetime sahip olduğunun belirlendiğini gösteren bir liste yayınlanacaktır. Bu, ithal canlı tanenin %0,3’ten fazla THK içermeyen bir bitki üreteceğini garantiye alacaktır.
Tohum yetiştiricileri, 0,4 hektarlık asgari arazi büyüklüğü ile sınırlanacak ve onların izin başvurularının parçası olarak Kanada Tohum Yetiştiricileri Birliği’ndeki mevcut üyeliklerini ispat etmeleri gerekecektir. Tohum yetiştiricilerinin izin başvurularının parçası olarak önceki 2 yılda yetiştirilen hektarın miktarını sağlamaları gerekecektir.
Bitki ıslahçıları, asgari arazi büyükleri ile sınırlanmayacaklardır. Bitki ıslahçısı olarak izin başvurusunda bulunan kimseler, Kanada Tohum Yetiştiricileri Birliği’ne kayıt olmak zorunda olup bu mevzuat çerçevesinde sadece sanayi keneviri yetiştirebilirler. Ne 2000 yılında yetiştiricilere uygulanan saf ırk bitki tohumu (kanıtlanmış soylu bitki tohumu) kısıtlaması ne de Onaylı Çeşitler Listesi kısıtlamaları, bitki ıslahçılarına uygulanır (Islahçılar, Kanada yetiştirme koşullarına yönelik yeni çeşitler geliştirme çabalarında daha geniş bir gen kaynağı seçiminden yararlanabilirler).
Dağıtıcıdan tohumlarını satın almalarından veya onları ekip biçmelerinden önce sanayi kenevirini lif veya canlı tane için yetiştirenlere izin gerekecektir. Yetiştiricilerin izin başvurularının parçası olarak önceki iki yılda yetiştirilen hektarın miktarını sağlamaları gerekir.
Kanada Sağlık Bakanlığı’nın Onaylı Çeşitler Listesi’nde listelendiği gibi sadece onaylı sanayi keneviri çeşitlerinin tohumları ekilebilir. 1 Ocak 2000’den başlayarak, onaylı çeşitlerin saf ırk tohumları ekilebilir. Yetiştiricilerin arazilerini tanımlamalarının yanı sıra üretim ve dağıtım kayıtlarını sürdürmeleri gerekecektir.
Tohumların ezilerek yağlarının çıkarılmasında olduğu gibi işlenme etkinlikleri için izinler ve denetim izleri de gerekecektir. İzinli veya yetkili tüm tarafların ruhsatlı etkinliklerinden sorumlu olacak Kanada’da oturan kişileri de tanımlamaları gerekecektir.
Sanayi kenevirinin ithalatı, ihracatı, üretimi veya satışına izin almak için, başvuranların geçmiş 10 yılda herhangi bir belirlenmiş uyuşturucu suçuna ilişkin sabıka kayıtlarını ortaya koyan veya böyle hiçbir kayıtlarının olmadığını belirten, Kanada polisi tarafından düzenlenen güvenlik kontrolünü göstermeleri gerekecektir.
Eğer gramında 10 mikrogramdan fazla delta-9-tetrahydrocannabinol (THK) olmadığına ve uygun etiket ifadeleri taşıdıklarına dair kanıtlar varsa yağ ve tohum küspesi gibi tohum veya canlı tane türevleri, mevzuattan muaf olacaklardır. Eğer her bir partisinin ya da yığınının 10 mikrogramdan fazla delta-9-tetrahidrokannabinol içermediğine dair kanıtlar varsa, tohum veya canlı tanenin türevlerinden yapılmış ürünler, mevzuattan muaf tutulacaklardır.
Türevlerin ithalatçılarının ve ihracatçılarının her bir taşımada nakliyenin ürünlerin sınırlar içerisinde olduğunu temin etmek amacıyla her bir partide gram başına 10 mikrogramdan fazla delta-9-tetrahidrokannabinol içermediğine dair kanıt sağlamaları gerekecektir. Benzer şekilde, tohum ya da canlı tanenin türevlerinden yapılmış ürünlere her bir nakliyenin gram başına 10 mikrogramdan fazla delta-9-tetrahidrokannabinol içermediğine dair kanıtlar eklenmelidir.
Bu mevzuatta, hiçbir kişinin sanayi kenevirinin filizleri veya yaprakları, çiçekleri veya çiçek yaprakları dahil tüm bitkiyi ithal etmesine ya da satmasına veya herhangi bir türevini ya da yukarıdakilerin türevlerinden yapılmış herhangi bir ürünü ithal etmesine, satmasına veya üretmesine izin verilmeyecektir. Bunlar, Kanada Federal Denetimli Uyuşturucu Yasası’nın denetimi altındadır.
Ürünler izin sahibinin yönetimi ya da denetimi dışında veya yaşama yeteneklerinin sınanması amacıyla yetkili laboratuvarlarca elde edilmeleri için taşındıklarında nakliyeleri için yetki belgesi gerekecektir.
Hiçbir kişi, sanayi kenevirinin ya da ürününün zihinsel süreçleri etkilediğini belirttiğini ilan etmeyecektir.
Sanayi kenevirinin yapraklarındaki ve türevlerindeki THK düzeylerinin ölçülmesi, Kanada Sağlık Bakanlığı’nca tanımlanan ölçütlere göre yetkili bir laboratuvar tarafından yapılmalıdır.
Kanada Sağlık Bakanlığı, sanayi kenevirin yetiştirilmesine ilişkin onaylı araştırma çalışmalarına yönelik izinler yayınlamaya devam edecektir.
Sanayi kenevirinin ticari yetiştirilmesine ve araştırma ruhsatlarına yönelik izinlerin ve yetkilerin incelenmesini hızlandırmayı amaçlayan başvuru formları ile ilgili kılavuz belgeleri mevcuttur.

Kaynak: https://www.votehemp.com/PDF/myths_facts.pdf

Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu

HER HAKKI MAHFUZDUR.