Araştırma yapılan bölgelerdeki lif çıkarıcıları, lotus lifini çıkarma konusunda gerçekten etkin ve olumlular. Sunn-Ye Inn Gölü’nde 60 hane, her gün lif çıkarmakta ve bunun miktarı, lotus sapı bulunabilirliğine göre değişmektedir. Daha önce belirtildiği gibi, lotus sapı toplama ve liflerinin çıkarılması, diğer işlerden daha az yorucudur ve iyi gelirli bir aile işidir. Sunn-Ye Inn Gölü yakınındaki diğer köyleri lotus lifinin çıkarılmasına katılmaları için cezbetmek mümkündür. Sunn-Ye Inn Gölü’nün (üstün nitelikli lotus türlerinden) lotus plantasyonları kurulması potansiyeli de bulunmaktadır. Innma Gölü, diğer bölgeler arasında en fazla lotus lifi çıkaran hane sayısına sahiptir ve halen göl çevresinde fazla sayıda köy hanesi bulunmaktadır (Şekil 13). Innma Gölü’nden gelen lotus liflerinin kalitesi sorunludur. Bu sorun; eğitim sağlanarak, bilgi paylaşma etkinlikleri veya lif çıkarıcılarıyla yapılacak görüşmeler yoluyla çözülebilir. Wetthe Gölü’nde, 10 tane ticari lotus lifi üreticisi var ve bunlar, Inle’ye ihracat yapıyorlar. Salin doğal gölü ve Kangyidaunt gölünden de Inle’ye lotus lifi ihracatı yapılmaktadır. Araştırma yapılan bölgeler, şu anda Inle halkının teknikleriyle lotus liflerini çıkartmakta ve bu teknikler, bir kişiden diğerine aktarılmaktadır. Lotus lifi sanayisinin güçlenmesi için; lif çıkarımının ve toplayıcılığının köy seviyesinde sistemli eğitimine (zaman, kalite ve nem denetimi), tartışma ve bilgi paylaşımlarına gerek duyulmaktadır.
Inle gölü kıyısındaki Inn Paw Khone köyündeki dokuz dokumacılık merkezinden yedisinde lotus dokumacılığı yapılmaktadır. Inle bölgesinde bir de dokuma okulu bulunmaktadır. Myanmar’ın Sunn-Ye Inn Gölü gibi Mandalay’dan çok uzak olmayan diğer bölgelerinin de lotus dokumacılığı eğitiminin yanında küçük ve orta ölçekli işletmelerinin geliştirilmesini başlatma potansiyeli vardır. Sunn-Ye Inn Gölü’nün kendisi, zaten güzelliğiyle yerel müşterileri cezbetmektedir ve yakınlarındaki köyler, çoktan lotus liflerini çıkarıyorlar. Inle halkına göre, onlar, Sunn-Ye Inn’in liflerini diğer yerlerdekilerden daha çok tercih etmekteler. Inle bölgesi, Myanmar’da lotus lifinin dokunduğu tek yerdir. Inle halkı, çoğunlukla sırf turistlere gösteri yapmak amacıyla lotus liflerini çıkarmaktadır. Lotus lifi çıkarımının yapıldığı diğer bölgelere dokumacılık merkezlerinin kurulması mümkündür. Lotus lifinin kalitesini korumak (sap ve lifler için nem denetimi) ve liflerin nakliyesi gibi diğer masrafları azaltmak da daha iyi bir seçenektir.
Lif çıkarımı yapılan bölgelerin yakınına ticari mal pazarları kurmak veya böyle pazarlarla bağlantı kurmak da lotus lifi sanayisini genişletmenin diğer bir olası yoludur ve işlenmemiş lif fiyatına herhangi başka bir komisyon ücreti eklenmeyecektir. O zaman, lotus lif çıkarıcıları, kendi liflerini her zaman satabilirler. Dokumacılık işine başlamak ve lotus lifinden yaptıkları kumaşlarıyla geri ödeme yapmak isteyen insanlara yüklü bir para desteği sağlanmalıdır. Ticari mal pazarında önemli olan, nitelik denetimi ve fiyat şeffaflığıdır. Köy seviyesinde lotus lifi toplamak, hala iyi bir yöntemdir ancak toplanma yerine göre maliyetin eklenmesi, lotus lifi fiyatının değişmesine neden olmaktadır.
Yangon, Mandalay ve Bagan’daki perakende mağazaları, el sanatları için ana pazarı oluşturmaktadır (Şekil 13). Bu mağazalar, uluslararası müşterileri hedeflemekte ve çoğunlukla lüks eşyalar satmaktadır. Uluslararası müşterilerle deneyimleri zaten mevcut ve kredi kartıyla ödeme, kaliteli ürünler ve paketleme gibi kolaylıkları da bulunmakta. Inle’deki mağazalar gibi, onlar da turist rehberine komisyon ücreti ve mağazaları için de kira ücreti ödemek zorunda. Dolayısıyla, mağazaların konumuna ve komisyon oranına bağlı olarak değişik fiyatlarla satış yapıyorlar. Ancak bu perakende mağazaları, diğer küçük internet mağazalarının aksine ürünün kalitesini garanti edebilmektedir. İnternet mağazaları, dünyanın her yerinde yaygındır ve Myanmar’da da artmaktadır. Onların sınırlamaları arasında, etkin olmayan mağazalar, haksız fiyatlar, sahte ürünlerin satılması, iade ve para iadesi hizmetleri yer alıyor. Yerel ödeme sistemi, esas olarak bankacılığa veya (telefon veya diğer küçük aracılar aracılığıyla parayı transfer eden) Wave Money gibi diğer sistemlere dayanmaktadır. İnternet mağazaları, Myanmar’da satış için en hızlı reklam yapan yerler haline gelse de insanlar, diğer medyadan ziyade Facebook üzerinden bilgi sahibi olmakta. Bu durum, özgün lotus lifi ürünlerinin sabit fiyattan ve güvence etiketi ile satılmasıyla çözülebilir. Myanmar’daki trend değişimlerinden, insanların çevre dostu ürünlere daha fazla ilgi göstermelerinden ve eski yıllara göre sağlığa daha fazla öncelik tanımalarından ötürü yerel pazarın lotus lifi sanayisi için büyük bir potansiyeli bulunuyor.
Hava alanlarındaki gümrüksüz mağazalardan satış yapmak da uluslararası müşterileri hedefleyen başka bir yöntemdir. Böylece, müşteriler, güvenli ve kolay bir şekilde lotus lifi ürünlerini satın alıp hava alanında KDV iadesini alabilmektedirler. Bitkisel ürünlerle bazı el sanatları ürünleri, hava alanına veya başka bir ülkeye getirilmesine hiçbir şekilde izin verilmeyen eşyalar arasındadır. Bunun için, ürünün etik etiketi ve özgün etiketi olmalıdır. Yani, gümrüksüz mağazadan satış, uluslararası müşterileri (aynı zamanda etik müşterileri) cezbetmenin bir başka yoludur.
Şekil 13: Değer zinciri ve lotus lifi sanayisi ana paydaşlarının potansiyelleri