Yazar: Iurii Mosenkis
Yunan mitolojisinin (yaygın Hint-Avrupa değil) Kelt mitolojisi, özellikle de İrlanda mitolojisi ile özel benzerlikleri vardır: örneğin, Yunan mitolojisindeki Ἴσχυς ya da İskus’un (güzel) babası Ἔλατος ile Bres’in (güzel) babası Eski İrlanda mitolojisindeki Elatha. Elatha, denizden çıktı ve Hesukios (Hesychius) ise onu ‘Elatos: Atinalı Poseidon’ ( Ἐλάτης· ὁ Ποσειδῶν, ἐν Ἀθήναις) şeklinde biliyordu. Poseidon ismindeki don (dünya) kelimesinin Keltçedeki don (dünya) kelimesine tıpatıp benzediğini söylemek tam yerinde olur.
Bres’in ismi, Perseus’un ismi ile karşılaştırılabilmesine rağmen Elatha’nın Bres’e verdiği yüzük, Poseidon’un Theseus’a verdiği yüzdüğü andırmaktadır. Theseus’un iki babası vardı: karasal olan Aigeus (ismi, dalgalar anlamına gelir) ve tanrısal olan Poseidon. Her ikisi de Elatha’ya benziyordu.
Nuadu, İrlanda tahtında Bres’in halefiydi. Nuadu’nun ismi, diğer Kelt deniz tanrılarının isimleriyle akrabadır: Gal mitolojisindeki Nudd, Galya mitolojisindeki Nodens. Etrüsk mitolojisindeki Nethun’a da bakınız.
Bres’in annesi Ériu (İrlandaca yorumu?), İrlanda’nın Yunanca ismi İerne’ye (Ἰέρνη) tıpatıp benzeyen Hiera (Pausanias II. 33.1) olarak adasını yeniden adlandıran Theseus’un annesi Aithra’ya (Αἴθρα) benzemektedir. Perseus’un annesi Danae (Danaë) olmasına karşın, Ériu, ‘Tanrıça Danu’nun uluslarından olan eşti. Ériu’nun kızkardeşi olan Maka (Macha), ‘savaş’ anlamına gelen Yunanca μάχα ile özdeştir. Ériu ismi, ‘bereketli ülke’ anlamına gelen Proto-Hint-Avrupa dilindeki *piHwerjon kelimesinden gelen Proto-Keltçe Fiverjon (*Φīwerjon-) sözcüğünden türemiştir; eski Yunanca Πιερία (Pieria) sözcüğü de aynı kökenden gelmektedir.
Işık anlamına gelen Lugh (ismi ışık anlamındaki Perseus ile karşılaştırın) Balor’u öldürürken, Perseus’un kopyası olan Bellerofon (Bellerophon) Belleros’u öldürmüştür.
Kalidon yaban domuzu, İrlanda yaban domuzu ayinlerini andırmaktadır. (Orta Yunanistan’daki) Euenos Nehri civarındaki Yunan Kalidon (Καλυδών) şehri ve onun sahilindeki Nessos kentauru, İskoçya anlamındaki ‘Kaledonya’ya (Caledonia), Keltçede nehrin karşılığı (birkaç Kelt dilinde nehri ifade eden ortak sözcük olan) ‘Avon’a (Avon ) ve Nes (Ness) Gölü’ndeki veya ilk biçimlerindeki Nes nehrindeki canavara benzemektedir. Bu nedenle, Lak Nes (Loch Ness) Canavarı efsanesi Yunan kökenli olabilir. Kelt halk biliminin benzer mitsel hayvanı, Gal dilindeki düve, tay anlamındaki ‘kalpa’nın ( calpa) eş asıllısı (İskoç İngilizcesinde ‘su atı’ anlamındaki) ‘kelpi’dir ( kelpie). Yunanca Nessus da su atı olarak bilinir.
Boiotia (Βοιωτία ) bölgesi ve Teleboes (Τηλεβόης ) [sabancı anlamına gelen bootes (βοώτης) ile karşılaştırın] kabilesi de Orta Yunanistan’da bulunuyordu. İsimler, Latincedeki Boio-haemum (Proto Cermence ev anlamına gelen *haimaz ) ve Bajuwarii isimlerinde olduğu gibi Kelt kabilesi Boi (Boii) ismiyle karşılaştırılabilir. ‘Boii’ (Boğalar), Keltçeden ziyade Yunancadır (muhtemelen Yunanca böğürme anlamına gelen mukaomai sözcüğünden gelen Mukenae (Mycenae) ile karşılaştırın) ama resimler ve isimler çakışmış ya da ortak olabilir.
Kelt kral Arthur’un adı ve görüntüsü, Çoban (Boötes) takımyıldızındaki en parlak yıldız olan (Ayı Muhafızı anlamındaki) Yunan Arktourus (Αρκτουρος) yıldızı ile kuvvetle bağlantılıdır.
Yunan kahramanlarını andıran sözü geçen İrlanda’ya özgü mitsel kişiler, “tanrıça Danu’nun ulusları anlamına gelen Tuatha Dé Danann boyunu temsil ediyordu. Benzer şekilde, Galler mitolojisindeki tanrıça Dôn, “Dôn Çocukları” olarak bilinen bir topluluğun annesidir. Tanrıçanın isminin, eninde sonunda (Hint kutsal kitabı Vedalardaki su tanrıçası Danu vb. gibi) Hint-Avrupa dil ailesinde ortak olduğu görülür ama onun daha yakın benzerleri de gösterilebilir.
Dan, Kuzey Cermen kabilesi Danların efsanevi kralıydı. Dan’ın eşi Dana, (MS 2.-4. yüzyıllardaki Çernyakov kültürü devri sırasında Got hükümdarlığı altındaki Kiev’i ifade eden) Danpsted hükümdarı Danpr’ın (Dinyeper?) kızıydı. Çernyakov kültürü, şimdi Gotik unsuru Polonya ve Beyaz Rusya’nın soysal Wielbark kültürüne uzanmakta olan çok ırklı olarak yorumlanmaktadır. “Sulak çayır” anlamına gelen (tahminen O-yum olarak söylenen) Gotçadaki Oium veya Aujum sözcüğü, geleneksel olarak Çernyakov kültürü ile ilişkilidir. Gotların ismi olan “Gut-an-”, Giritçedeki Kudones (Girit kabilesi), (eski Yunancadaki ‘san’ anlamındaki kudos ile karşılaştırın) eski Lazcadaki Koitaioi (Eski Lazlar) ve Mezopotamya dilindeki Quti (Kuti halkı) ile akraba olabilir.
Danaanların ünlü Yunanca ırk ismi olan (MÖ 14. Yüzyıldan itibaren Mısır kaynaklarında bilinen) Δαναοί (Danaoi), Anadolu kökenlidir: o, geleneksel olarak (Suriye’ye yakın bir güney Türkiye şehri olan) Adana’nın ismiyle bağlantılıdır ve boy ismi, Hitit-Luvi dilindeki (Dan şehri anlamındaki) *Dan-wana olabilir. Boy isminin (Nehir anlamındaki Proto Hint-Avrupa dilinden gelen *danu kelimesinden gelen) Tuna ve (Muhtemelen Sarmatçadaki uzak yakadaki nehir anlamındaki Dānu apara kelimesinden gelen) Dinyeper ve (Avestaca nehir anlamındaki dānu kelimesinden gelen) Don nehirlerinin isimleriyle bağlantıları da atlanmamalıdır.
Huperborea kökenli Yunan Apollon ve Artemis, (Keltçede Belenos olan) Kelt Güneş tanrısı ile (Keltçede Artio olan) ayı tanrıçası ile yakından ilişkili olmakla beraber muhtemelen onlardan türemiştir. (Sicilyalı Diodorus’un Huperborea tapınağı olarak tanımladığı) Stonehenge Dikilitaşları, muhtemelen Ege kökenli oyma silahların resimlerini taşımaktadır. Diodorus’un tapınak rahiplerine verdiği Boreades ismi, Piktlerin en sık kral ismi Brude’yi andırmaktadır.
Süsü İrlanda kökenli olan geç Bronz-erken Demir Çağı’nın Herzsprung denen kalkanları, Yunanistan’a ulaşmış olmakla birlikte ( Hesiodos’ca tanımlanan) Herakles’in kalkanındaki kuğular Danimarka’da bulunan bir kalkandaki kuğulara benzemektedir. Tarihçi Dmitri V. Panchenko, Deniz Ulusları ile İskandinavya’yı ilişkilendirmektedir.
Muhtemelen İrlanda’nın Tuatha Dé Danann boyu efsanesinin yanı sıra MÖ 15. yüzyılda gemi ile yolculuğa çıkan Argos kralı Danaos, MÖ 14. yüzyılda deniz seferine çıkan torunu Danae ve oğlu kahraman Perseus adlı Yunan mitleriyle birlikte belki, İskandinav Dan efsanesinin en derin kökenleri MÖ 1300-1200’deki Deniz Ulusları devrine uzanmaktadır. Sadece Ölü Küllerini Kabıyla Gömme (Urnfield) kültürüne sahip Keltlerin baskısında kalan Adriyatik Denizi’nin Eski Balkan (Paleo-Balkan) Ulusları değil, aynı zamanda Minos-Miken kökenli İskandinav soylu savaşçılar Ege’nin Deniz Ulusları’ndan olabilirler.
Kaynak: https://www.academia.edu/32062958/The_Danaans_in_Britain_or_from_where_were_the_Hyperborean_gifts_Greek-Celtic_contacts_in_the_Mycenaean_Age
Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu
HER HALKI MAHFUZDUR.