Dışkıdan Fayda Sağlayan Bok Böcekleri adlı makalemizi severek okumanızı umuyoruz.
CSIRO araştırmacısı John Feenan, Katie Fisher‘a bok böceklerinin çiftliklere nasıl yarar sağladığını ayrıntılı olarak anlatıyor!
Alçakgönüllü dışkı geri dönüştürücüleri olan bok böcekleri, ziraatın sürdürülebilirliğinin geliştirilmesinde hayati oyuncular olarak ortaya çıkmaktadırlar.
Avustralya’daki et ve süt üreticileri birlikleri, küçük omurgasızları doğanın küçük yardımcıları ve geri dönüşümcüleri olarak nitelendirmektedirler.
Günümüzde, bu kın kanatlılar, dışkı kümelerini gömmenin yanında içlerinde bulunan bakterilerle ve sularla beslenmek suretiyle onları geri dönüştürürler. Üstelik, toprak havalanmasını da iyileştirirler. Üstüne üstlük tüm bunları düşük maliyetli yaparlar. Artık bu özelliklerinin farkına varılan bok böcekleri giderek daha fazla tanınmaktadır.
Avustralya’da, her gün yarım milyon ton inek dışkısı toprağa bırakılmaktadır.
250 baştan oluşan bir sürüde, bu, günde 4,1 ton, yılda ise 1.600 ton dışkının toprağa bırakıldığı anlamına
gelir.
Dışkı kümeleri altındaki yoğun faaliyet, söz konusu kın kanatlılar toprakta 30 cm’lik derinliğe ulaşan tüneller açtığı zaman
başlamaktadır.
Tüneller boyunca, bu kın kanatlılar kuluçka odaları oluştururlar. Dişileri burada kuluçka topağına dönüştürdüğü dışkılara yumurtalarını bırakır. Yumurtalarının çatlamasıyla ortaya çıkan larvaları ergin bok böceklerine dönüşene kadar kuluçka topaklarıyla beslenirler.
John şunu söyledi:
Bu gezegende, çiftçilerin otlaklarındaki dışkıları atığa dönüştürmeye en az cesaret edebileceği kıta Avustralya’dır.
Bu kın kanatlılar, çiftliğin merkezindeki yaklaşık 0,5 hektarlık bir alana bırakılır. Popülasyon yerleştikten sonra, sığır dışkısı bulunduğu sürece toprağa ömür boyu fayda sağlamayı sürdürürler.
Uçma yetenekleri, çoğunlukla komşu çiftliklerin de bundan faydalanmaları anlamına gelmektedir.
John, etkili bir bok böceği popülasyonunun sağladığı yararların ekonomik değerinin göreceli olarak kolay hesaplanabileceğini söylemiştir.
Bir yılda, her 100 sığır için gömülmeyen dışkının miktarı, yaklaşık 0,8 ton ürenin ve 1,2 ton normal süper fosfatın maliyetine denktir.
İsraf Edilen Sığır Dışkısının Ekonomik Boyutu
1 Yıllık Süreçte, Her 100 Sığır İçin Toprağa Gömülmeyen Dışkının Kaybı
~674 USD
~5,24 Gram Altın
Ayrıca, John, yeni padoklardaki (mera içindeki otlatma bölümü) taze dışkı kaynaklarına uçabilmeleri nedeniyle bok böceği popülasyonlarının rotasyonlu otlatma sistemlerinden olumsuz etkilemediğini belirtmiştir.
1960’ların ortalarında 50’den fazla yabancı bok böceği türü Avustralya’ya getirilerek ülke topraklarına salıverildi.
John, günümüzde 35’ten fazla türün buraya yerleştiğinin bilindiğini söylemiştir.
Sadece 2 bok böceği türü, güneydoğu Avustralya’nın çoğu yerinde yaygın olarak bulunmakta olup faaliyetleri yılın 3 ayı ile sınırlıdır.
John, geride kalan türlerden yaygın olarak faydalanılabilmesi için kolonileşme süreçlerinin hızlandırılması gerektiğini ifade etmiştir.
Diğer yandan, CSIRO‘nun bok böceği projesine sağlanan mali desteğin sona ermesi nedeniyle bu kın kanatlıların Avustralya’da yaygınlaştırılmasının artık çiftçilere ve Landcare adlı çevre ve arazi koruma gruplarına bağlı olduğunu belirtmiştir.
John, şimdiye kadar 18 farklı türün 3.000’den fazla öncü kolonisini güney Avustralya’daki çiftçilere dağıtmıştır.
Diğer taraftan, geri dönüşümün yılın çoğunda devam etmesi için her çiftlikte en azından 10-12 türü yerleşik kılmayı amaçlamaktadır.
CSIRO‘ya göre, bok böcekleri larvaları için zehirli olan bazı veteriner kimyasalları onların sayılarını etkilemektedir.
Şimdiye kadar test edilen endektositler arasında, moxidectin içeren Cydectin‘in bok böceği larvaları üzerinde en düşük olumsuz etkiye sahip ürünlerden biri olduğu bildirilmiştir.
Bok böceklerinin tünel açma davranışı, toprağın suyu emme ve tutma kapasitesini artırırken dışkıyı kullanma faaliyetleri, topraktaki besin döngüsünü artırmaktadır.
Avrupalılar, yerli sığırlarını Avustralya’ya getirdiklerinde buradaki yerel bok böceklerinin baş edemedikleri dışkılar, çalı sinekleri ve kaşıntı sinekleri için mükemmel bir üreme yuvası haline geldi. 1960’ların ortalarında ithal edilen bok böceklerinin Avustralya’da salıverilmesi, sinek sayılarının %80 düşmesine yol açtı. İlaveten, onlar, sığır dışkılarını azaltmakla yetinmeyip toprağın havalandırılmasına katkıda bulundular.
Bok böcekleri, dışkı kümelerini kısa sürede toprağa gömdükleri için Avustralya çalı sineğinin (Musca vetustissima) başlıca üreme ortamını ortadan kaldırabilirler.
2006 yılında The Weekly Times‘ta yayımlanan bu haberde, yaklaşık 1.500 bok böceğinden oluşan bir koloninin maliyetinin 500 Avustralya Doları olmakla beraber yaklaşık 1 ton gübrenin fiyatına denk geldiği belirtilmektedir.
| Kıta | Koloni / Pazar Maliyeti | Gübre Tasarruf Eş Değeri | Altın Karşılığı (Gram Au)* |
|---|---|---|---|
| Okyanusya | 650 – 6.600 Avustralya/Yeni Zelanda Doları (AUD/NZD) (~430$ – 4.300$) | Dönüm başı yıllık 80 $ – 100 $ tasarruf | ~0,61 – 0,77 g Au / dönüm |
| Kuzey Amerika | Doğal adaptasyon / Projeler | İşletme başı yıllık 1.000.000 $’a varan katkı | ~7.690 g (7,69 kg) Au / işletme |
| Avrupa | Doğa koruma / Teşvikler | Gübre bütçesinde %15 – %30 düşüş | Yıllık yüzlerce gram Au |
| Afrika & Asya | Ticari pazarı yok (Doğal) | Ülke çapında milyarlarca $ gizli katkı | Tonlarca Au eş değeri katkı |
*Hesaplamada 1 gram saf altın = ~130 USD baz alınmıştır.
John, sistemi benimseyen çiftçiler için sorunun gecikmeler olduğunu belirtmiştir.
Herhangi bir koloniyi iyi bir şekilde yerleşik kılmanın ve çiftçilerin gözle görülür sonuçlar elde etmelerinin 2-3 yıl aldığını sözlerine eklemiştir.
John şunu açıklamıştır:
200 yıllık yanlış yönetimin 1.500 bok böceğiyle birdenbire düzeltilmesini bekleyemezsiniz.
Kaynak: Beetles turn dung to profit; The weekly Times, June 28, 2006; s.26
Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu
HER HAKKI MAHFUZDUR.