Dışkıyı Getiriye Dönüştüren Bok Böcekleri adlı makalemizi severek okumanızı umuyoruz.
Özel makale:
CSIRO araştırmacısı John Feenan, Katie Fisher’a böceğin çiftliklere nasıl yarar sağladığını ayrıntılı olarak anlatıyor!
Bok böcekleri, alçakgönüllü dışkı geri dönüştürücüleri, ziraatın sürdürülebilirliğinin geliştirilmesinde hayati oyuncular olarak ortaya çıkmaktadırlar.
Avustralya’daki et ve süt üreticileri birlikleri, küçük omurgasızları “doğanın küçük yardımcıları ve geri dönüşümcüleri” olarak nitelendirmektedirler.
Günümüzde, kın kanatlılar, dışkı kümelerini gömerek ve içerisinde bulunan bakterilerle ve sularla beslenmek suretiyle, bunların geri dönüştürülmesinin ve toprak havalanmasının iyileştirilmesinin düşük maliyetli yolu olarak giderek daha fazla tanınmaktadır.
Avustralya’da, her gün, yarım milyon ton inek dışkısı toprağa bırakılmaktadır.
250 baştan oluşan bir sürüde; bu, günde 4,1 ton, yılda ise, 1.600 ton dışkının toprağa bırakıldığı anlamına
gelir.
Dışkı kümeleri altındaki yoğun faaliyet, kın kanatlılar toprakta 30 cm’lik derinliğe kadar tüneller açtığı zaman
başlamaktadır.
Tüneller boyunca, kın kanatlılar, kuluçka odaları oluştururlar ve buraya dişileri yumurtasını bıraktıktan sonra larvaları gömülen dışkıyla beslenirler.
John, “Bu gezegende, çiftçilerin otlaklarındaki dışkıyı atığa dönüştürmeye en az cesarete edebileceği bir kıta varsa, burası Avustralya’dır.” diye açıklamaktadır.
Kın kanatlılar, çiftliğin ortasına [çapı 0,5 ha’yı (hektar) geçmeyen bir alana] salınmakta ve yerleşik kılındıktan sonra ömür boyu orada kalmaktadırlar.
Uçma yetenekleri, çoğunlukla komşu çiftliklerin de bundan faydalanmaları anlamına gelmektedir.
Etkili bir bok böceği nüfusunun potansiyel yararlarına 1 dolar para koymanın nispeten kolay olduğunu söylemiştir.
Bir yılda, her 100 sığır için gömülmeyen dışkının miktarı, yaklaşık 0,8 ton ürenin ve 1,2 ton normal süper fosfatın maliyetine denktir.
Kın kanatlının yeni otlaktaki taze gıda kaynağına uçmasından dolayı sıralı otlatma sistemlerinin bok böceği nüfuslarını engellemediğini belirtmiştir.
1965’ten 1985’e kadar CSIRO tarafından Avustralya’ya, Afrika’dan ve Avrupa’dan 50 farklı bok böceği türü sokuldu.
John, günümüzde 35’ten fazla türün buraya yerleştiğinin bilindiğini söylemiştir.
Sadece, kın kanatlıların 2 türü, güneydoğu Avustralya’nın çoğu yerinde yaygın olarak bulunmaktadır ve faaliyetleri yılın 3 ayı ile sınırlıdır.
John, yararlarından yaygın olarak faydalanılabilmesi için geride kalan türlerin kolonileşme sürecinin hızlandırılması gerektiğini söylemiştir.
CSIRO projesine parasal desteğin durdurulduğunu; bu nedenle, bok böceklerinin Avustralya’da yaygınlaştırılmasının şimdilik çiftçilere ve Landcare gruplarına bağlı olduğunu belirtmiştir.
Şimdiye kadar, John, 18 farklı türün 3000’den fazla öncü kolonisini güney Avustralya’daki çiftçilere dağıtmıştır.
Geri dönüşümün yılın çoğunda devam etmesi için her çiftlikte en azından 10-12 türü yerleşik kılmayı amaçlamaktadır.
CSIRO’ya göre, bok böcekleri larvaları için zehirli olan bazı veteriner kimyasalları bunların sayılarını etkilemektedir.
Şimdiye kadar, ıslatma ile uygulanan Cydectin, larvaları ve olgunlaşmamış kın kanatlıları öldürmeyen tek kimyasaldır.
Bok böceklerinin tünel açma davranışı, toprağın suyu emme ve tutma kapasitesini artırmakta; dışkıyı kullanma faaliyetleri ise, topraktaki besin döngüsünü artırmaktadır.
Bok böcekleri, 2-3 gün içerisinde dışkı kümesini gömebildikleri için heybetli çalı sineğinin üreme ortamını da ortadan kaldırabilirler.
CSIRO, bok böceği faaliyetinin, çalı sineklerinin sayısını % 99’a kadar azalttığını ifade ediyor.
Bir bok böceği kolonisinin (1.500) maliyeti, 500 Avustralya Doları olup yaklaşık 1 ton gübrenin fiyatına denk
gelmektedir.
John, sistemi benimseyen çiftçiler için sorunun gecikmeler olduğunu belirtmiştir.
Herhangi bir koloniyi iyi bir şekilde yerleşik kılmanın ve çiftçilerin gözle görülür sonuçlar elde etmelerinin 2-3 yıl aldığını söylemiştir.
John, “200 yıllık yanlış yönetimin, 1500 kın kanatlıyla birdenbire düzeltilmesini bekleyemezsiniz” diye açıklamıştır.
Kaynak: Beetles turn dung to profit; The weekly Times, June 28, 2006; s.26
Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu
HER HAKKI MAHFUZDUR.