Kenevirin Tarihi adlı makalemizi severek okuyacağınızı umuyoruz.
Yazarın notu: Kenevirden bahsedildiğinde keyif amacı dışında kullanıldığında sanayi keneviri; keyif amaçlı kullanıldığında Hint keneviri anlaşılmalıdır.
Nereden Çıktı?
Kenevirin en eski kullanımının geçmişi, esasen ürün yetiştirmekte kullanıldıkları MÖ 4.000’deki Çin’e kadar uzanmaktadır. Tüm eski toplumların en yaygın 5 kenevir kullanımı, son ikisi tohumlarından gelen kendir lifleri, ilaç, uyuşturucu, gıda ve yağdır. Birçok kültür, keneviri kutsal bir mal olarak görmekle beraber ya (tüttürme veya dalınç gibi çeşitli amaçların herhangi biri için) onu yakıyorlar ya da törenler sırasında onu giyiniyorlardı. Afrika’da, kenevir, sıtma ve kanlı ishal gibi hummaları ve hastalıkları tedavi etmek için kullanılıyordu (http://www.globalhemp.com/2001/01/hemp-history.html).
17. yüzyılda yaşayan köylüler bile kenevirin kudretine ve değerine inançlarıyla gelenekler gerçekleştiriyorlardı (http://www.globalhemp.com/2001/01/hemp-history.html). Hotantolar gibi bazı Afrika kabileleri, dagga dedikleri keneviri altından daha değerli sayıyorlar ve onun beyinlerini tıpkı afyon gibi uyuşturduklarını hissediyorlardı. Daggalarını küçük keselerinde taşıyorlar ve onları silahlarının çevresine taktıkları fil dişi halkaların altına tutturuyorlardı (https://druglibrary.org/schaffer/hemp/history/first12000/7.htm)
İngiltere’de Kenevir
VIII. Henry, İngiltere’deki çiftçilere her 2,43 hektarlık arazinin 0,40 hektarında kenevir yetiştirmelerini buyurmuştu. İngilizler, 1606’da Kanada’daki sömürgelerinde, 1611’de ise Virginia’da kenevir yetiştirmeye başladılar. Kızılderililerden yetiştirilmesini öğrendikten sonra Püritenlerin Hacılar topluluğu, henüz 1632 yılında ABD’nin Yeni İngiltere bölgesinde kenevir tarımına başladılar (http://www.globalhemp.com/2001/01/hemp-history.html).
Sömürgeciler, özellikle kenevir yetiştirmeye istekli olmamalarına rağmen, ana yurt sömürgelerde kenevir yetiştirilmesini zorunlu sayıyordu. 1600’lerin ortalarında Connecticut’ın Hartford şehri ve Massachusetts gibi yerlerde mahkemeler, tüm ailelere bir çay kaşığı kenevir tohumu ekmelerini emrediyordu. Kenevir öyle değerliydi ki bir vergi ödeme yöntemi olarak kullanılıyordu ve bazı sömürge bakanları, sakinlerini iplik gibi gereçlerini kenevirle almaya zorluyorlardı. 1776’ya kadar, Virginia dahil birçok sömürge, çiftçilerini kenevir üretmeye teşvik eden yasalar çıkarttılar ve uymayanları para cezasına çarptırarak onları kenevir yetiştirmeye sevk ettiler.
İngiltere, iş gücünü artırmak için sömürgelerinden ham madde talep ediyordu. Yerel olarak ürünler üretebildiklerinden dolayı, sömürgecilerin kenevir yetiştirdikçe gitgide kendi kendine yeterli hale gelmeleri İngiliz kumaş ürünlerini boykot etmelerine yol açtı. Bundan ötürü, sömürgecilerin bağımsızlığa daha yeterli hale gelmeleri Amerikan Devrimi ile sonuçlandı. Sömürgeciler, daha bol ve kudretli Kırmızı Ceketliler’le (İngiliz askerleri) başa çıkmakta birçok strateji planlamak zorunda olduklarından, Amerikan Bağımsızlık Savaşı sırasındaki kenevirin kullanımları savaş liderleri arasında mektupları geçirmekte vazgeçilmez olan kırtasiyeyi kapsıyordu (http://www.globalhemp.com/2001/01/hemp-history.html)
Sömürge Dönemlerinde Yerel Kenevir
En ünlü eseri Sağduyu’da Thomas Paine şunu yazıyor: ” Hemen hemen her savunma eşyasına bolca sahibiz. Kenevir öylesine bol ki halat takımı istemeye ihtiyacımız yok.” Bu ülkenin kurucu babalarından George Washington ve Thomas Jefferson’ın her ikisi de kenevir tarımını destekliyordu. Çiftlik günlüğünde, Washington, tohumların niteliğinden ve doğru zamanda yetiştirmenin ne kadar uygun olduğuna işaret ederek onları çiftliğinin en verimli yerlerine ektiğinden bahsediyordu.1790’larda, Washington, söylendiğine göre yaygın olana göre daha üstün olduğundan ona göre en nitelikli bitkiyi meydana getiren Hint kenevirini yetiştirmeye başladı. Virginia valiliği dönemi sırasında, Jefferson, kenevir yedeklerini korudu ve 1781 Mayıs’ında federal para yokluğunda para birimi olarak keneviri bile kullandı (http://www.globalhemp.com/2001/01/hemp-history.html). Jefferson, Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’ni bile kenevir kağıdına düzenledi ve Benjamin Franklin, kenevir kağıdı üreten bir fabrikaya sahipti (naihc.org).
1792’de, Kentucky’nin yasama meclisi, ithal kenevirden ton başına 20 dolarlık vergi toplayarak eyaleti giderek pahalanan bir ham maddeyi satın almanın aksine kendi kenevirini yetiştirmeye başlamaya teşvik etmiştir. Eyaletteki toprak, 1800’lerde tahıl ürünü yetiştirmeye elverişli olmadığından, kenevir, Kentucky’deki en önemli ürünlerden biri haline geldi (http://www.globalhemp.com/2001/01/hemp-history.html). Kenevir dışındaki ürünleri yetiştirememelerini telafi etmek için Çayır Salkım Otu Eyaleti denen Kentucky, kenevirle kendi tarımsal sanayisini geliştirdi. Kentucky’nin güney eyaleti olduğu hesaba katıldığında, çiftçiler, en büyük para mahsullerini büyütürken köleleri kullanıyorlardı ve ürünlerin kırılmaları, temizlenmeleri ve kazançlı hale getirilmeleri dahil kenevir ürünlerinin pis işlerinin idaresinde siyahların sözde uzmanlıklarından ötürü Kentucky’deki kölelik gelişti.
Montaj hattının mucidi Henry Ford, alkol üretiminde kenevirden biyokütle olarak yararlanıyordu. O, kenevir tohumu yağının %30’unun üstün nitelikli dizel yakıt olarak kullanılabildiğini de keşfetti (ybiofuels.org). Makineleri ve sonradan 1908 yapımı Model T arabası gibi taşıtlarından bazılarını çalıştıran yakıt sayesinde, Ford, çok başarılı 1920’lerde birçok iş olanağı yaratan ve ekonominin yolunda gitmesine yararı olan seri üretim olarak bilinen kavramın öncüsü oldu.
Kenevir Nasıl İtibarsızlaştırıldı?
1930’larda, William Randolph Hearst, ABD Maliye Bakanı Andrew Mellon, yer yağı (petrol) temelli imparatorluklarını geliştiren Rockefeller ailesi ve diğer petrol temelli petrol baronlarının hepsi, yenilenebilir kaynak, kenevir ve biyokütle yakıtı sanayisini yok etmeye niyetliydi. Hatta en tanınmış gazetecilerden biri olan Hearst, keneviri daha yasa dışı göstereceği için (sanayi kenevirini kasteden) kenevire Hint keneviri sözcüğünü kullanmak için gazetesinden yararlandı. O dönemin en etkili kodamanlarının yaptıklarına benzer taktiklerin yarattığı korku, ABD’deki sanayi keneviri endüstrisinin ölümünün öncüsü olan 1937 Hint Keneviri Vergisi Yasası‘na yol açtı (ybiofuels.org).
Kaynakça
- Hopkins, James F. A History of the Hemp Industry in Kentucky. 2 Apr. 1998. 19 Feb. 2008. http://www.druglibrary.org/schaffer/hemp/history/slavery.htm
- North American Industrial Hemp Council. Oct. 1997. 20 Feb. 2008. http://naihc.org/hemp_information/hemp_facts.html
- http://www.globalhemp.com/Archives/History/hemp_history.html 2001. 21 Feb. 2008.
- “A History of Biodiesel/Biofuels.” 2003. 21 Feb. 2008. http://www.ybiofuels.org/bio_fuels/history_biofuels.html
Kaynak: http://www.pages.drexel.edu/~ypd23/Hemp/History.html
Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu
HER HAKKI MAHFUZDUR.