Porsuk ağacının kerestesi kırmızımsı kahverengidir (içerisinde daha soluk renkli kabuk altı tabakası bulunur) ve çok esnektir. Geleneksel olarak özellikle uzun yay olmak üzere yay üretiminde kullanılmaktadır. İtalya Alplerinde 1991’de bulunmuş Bakır Taş Çağı’na ait mumya olan Ötzi porsuk ağacından yapılmış, tamamlanmamış bir uzun yay taşıyordu. Bu sebeple, İskandinav mitolojisinde yay tanrısı olan Ullr’ın evinin isminin Ydalir (Porsuk ağacı vadileri) olması şaşırtıcı değildir. Kuzey Avrupa’da kullanılan çoğu uzun yay kerestesi iklimsel koşulları istenen düğümsüz porsuk ağacı kerestesinin yetişmesi açısından daha uygun olan İber Yarımadası’ndan ithal edilmiştir. Porsuk ağacı uzun yayı 1415, Agincourt Savaşı’nda Fransız süvarilerin yenilmesinde İngilizler tarafından kullanılmış olan son derece önemli silahtı. İngiliz yerel papazlık yönetim birimi “periş”lerin (parish) porsuk ağacı yetiştirmelerinin gerekli olduğu ve ağaçlarının zehirli özelliklerinden dolayı çoğunlukla bir köydeki etrafı çevrelenmiş tek alanı olan kilise bahçesi ve mezarlığında yetiştirildikleri ileri sürülmektedir. Porsuk ağacı çoğunlukla kilise mezarlıklarında bulunabilir ve hüznü simgeler. Bu tür bir tasvire, Lord Alfred Tennyson’ın “In Memoriam A.H.H.” şiirinde (http://www.online-literature.com/donne/718/ ) rastlanmaktadır (2.61-64).
Rune alfabesinin Aywawz (Eihwaz) harfi adını porsuk ağacından alır ve bazen “her dem yeşil” Dünya ağacı İgdrasil (Yggdrasil) ile ilişkilendirilir.
Porsuk ağaçları yaygın olarak çevre düzenlemesinde ve süs bitkileri bahçeciliğinde kullanılmaktadır. 400’ün üzerinde porsuk ağacı çeşidi tanımlanmıştır ve bunların çok önemli bir bölümü Taxus baccata’dan (Avrupa Porsuk Ağacı) ve Taxus cuspidata’dan (Japon Porsuk Ağacı) türetilmiştir. Bu iki türün melezi Taxus x media’dır. Avrupa Porsuk Ağacı’nın rağbet gören dik dalları olan bir seçimine çoğunlukla “İrlanda Porsuk Ağacı” denmektedir ve bu da ortak isimlerle yaşanan zorlukları artırmaktadır. Çoğaltılan sarı yapraklı birkaç çeşide topluca altın sarısı porsuk ağaçları denmekte ve bu şekilde bir başka isimlendirme hatası daha ortaya çıkmaktadır.
Kuzey Amerika’nın Pasifik Kuzeybatısı’nın yerel bitkisi Pasifik Porsuk Ağacı Taxus brevifolia ve Kanada Porsuk Ağacı Taxus canadensis göğüs ya da akciğer kanserinin tedavisinde ve yakın zamanda Boston Scientific tarafından Taxus ilacı salınımlı stentlerin üretiminde kullanılan kimyasal tedavi ilacı olan “paclitaxel”in ya da “Taxol”un kaynaklarıdır. İlaç artık ekimi yapılan porsuk ağaçlarından yarı sentetik olarak üretilmesine rağmen, ondan ötürü Pasifik Porsuk Ağacı’nın gereğinden fazla hasat edilmesi türde soyunun tükenmesi tehlikesine neden olmuştur. Daha yaygın olan Kanada porsuk ağacı Taxus canadensis de başarılı biçimde kuzey Ontario’da, Quebec’te ve New Brunswick’te hasat edilmektedir ve “paclitaxel”in diğer bir önemli kaynağı haline gelmiştir. Diğer porsuk ağacı türleri benzeri biyokimyasal faaliyetler gösteren benzer bileşikler içermektedir. “Paclitazel”in bir benzeri olan Docetaxel Taxus baccata’dan elde edilmektedir.
Porsuk ağacı çoğunlukla T. S. Eliot’ın Hıristiyanlıkla ilgili şiirlerinde özellikle “Four Quartets”ta (http://www.coldbacon.com/poems/fq.html ) sık kullandığı bir simgedir.
18 Ocak 2008’de Botanic Gardens Conservation International (120 ülkedeki botanik bahçelerini temsil etmektedir) şunu ifade etmektedir: ” 400 tıbbi bitki aşırı toplanma ve ormanların yok olması nedeniyle yok olma riskiyle karşı karşıyadır ve bu da gelecekteki hastalık tedavilerinin keşfine tehdit oluşturmaktadır.” Bunların arasında Porsuk ağaçları (kabuğundaki paclitaxel kanser tedavisinde kullanılır) da yer almaktadır.
Kaynak: http://en.wikipedia.org/wiki/Taxus
Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu
HER HAKKI MAHFUZDUR.