Neredeyse herkes Dorothy ile Oz Büyücüsü’nün hikayesini duymuş ya da görmüştür. Yıllar geçtikçe, Oz Büyücüsü erginler ve çocuklar arasında farksızca klasik bir film halini aldı. Eğer filmi izlemediyseniz ya da kitabı okumadıysanız en azından şu “Artık, Kansas’ta olduğumuzu sanmıyorum” cümlesinden ya da Dorothy’nin köpeği Toto’dan haberdar olduğunuza eminim. Hikaye Kansas’taki çiftliğinden kaldırılıp daha önce gördüklerine hiç benzemeyen başka bir diyara kaçırılan genç bir kıza aittir. Mançkin Diyarı’nda evinin yıkılması sonucu Kötü Cadı’nın ölmesinden sonra, Mançkinler onu diyarlarında memnuniyetle karşılarlar ve daha sonra iyi cadı Glinda kendisine evine nasıl döneceğini öğrenmesi için Oz Büyücüsü ile konuşmak üzere sarı tuğlalı yolu takip etmesi gerektiğini söyler. Yol boyunca, hepsi büyük büyücünün kendisi hakkında bir şeyler sormak isteyen yeni arkadaşlarla tanışır. Ancak, Zümrüt Şehir’deki büyücüye sonunda ulaştığında onun sadece bir düzenbaz olduğunu fark ettiler ve aradıkları şeyi tamamen kendileri buldular.
Bu klasik kitaptan ya da filmden gördükleriniz ya da duyduklarınız ne olursa olsun pek çok insan Oz Büyücüsü’nün 1800’lerin sonlarındaki birçok siyasal konuya değindiğinden şüphe edildiğini bilmemektedir. ABD’deki tarih ile kitap arasında benzerlik olduğu söylentisi 1960’larda bir tarih öğretmeni ile başlamıştır. Henry Littlefield, filmi derslerinin parçası olarak kullandı ve öğrencilerinin film ile gerçek yaşam arasındaki benzerlikleri bulmasına yardımcı etmelerini sağladı. 1964’te bu benzerlikler “American Quarterly” akademik dergisinde yayınlandı ve böylece konu yıllarca tartışıldı.
Söylentilerden herhangi biri doğru olsun ya da olmasın hiç kimse onun kesinliğinden emin değildir, ancak burada Oz Büyücüsü’nde var olduğu ileri sürülen simgelerin bazıları bulunmaktadır.
Simgecilik
Dorothy
Dorothy’nin, Amerikan halkını ve değerlerini simgelediği düşünülmektedir. Kendisinin, azimli, becerikli ve sadık olduğunu kanıtlamaktadır. Diğer bir söylenti ise, onun, Theodore Roosvelt’i simgelediğidir. Bazı insanlar, isimlerdeki benzerliklerden dolayı, bu teoriye, diğerinden daha fazla inanmaktadır [ Düşünün: Dor-o-thy (Dor-o-ti) ve The-o-dore (Te-o-dor)].
Toto
Küçük ancak görünüşte fark edilmemiş olan Toto büyücüye kendisinin düzenbaz olduğunu ifşa eden karakterdir. Onun orta derecedeki ABD insanının başka bir temsili olduğu düşünülmektedir.
Henry Amca
1800’lerin sonlarında önde gelen bir tarım dergisinin yayımcısı olan ünlü bir çiftçi vardı. İsmi Henry Cantwell Wallace idi ve herkes onu “Henry Amca” olarak çağırıyordu.
Kasırga
Kasırganın siyasal karışıklığı ya da serbest gümüş sikke basım hareketini simgelediği düşünülmektedir. Bu hikayenin yazıldığı dönem zarfında çiftçiler federal deflasyondan (para kısıtlaması) muzdariptiler. Ürünlerine karşılık daha az para almalarına karşın borçları yükseliyordu. Doların değerinin sabit bir oranda hem gümüş hem de altın içermesini istiyorlardı. Bazı siyasetçiler bu hareketi desteklemesine rağmen diğerleri ona karşı çıkıyordu.
Mançkinler
Ortak halkı temsil eden küçük insanlardı. ABD’nin sıradan vatandaşlarıydı. Aynı zamanda “Lolipop Meslek”in (Lollipop Guild) de çocuk işçiliğini simgelediği söylenmektedir.
Gümüş Ayakkabılar
Kitapta Dorothy’nin ayaklarında görünen ayakkabılar yakut rengi olmaktan ziyade gümüştürler. Gümüş, para hakkındaki siyasal konularla ilgilidir. Çiftçiler doların değerinin belirli bir oranda hem gümüş hem de altın karşılığının olmasını istiyorlardı. Ayrıca, bazıları gümüş ayakkabıların oy verme gücünü simgelediğini düşünmektedirler.
Sarı Tuğlalı Yol
Bu, altın külçesi gibi altın standardını simgelemektedir. Altının yolu iktidara çıkmaktadır.
Oz
Altın ölçüsü “ons”un kısaltılmış halidir ve sabit bir altın ve gümüş oranı için bir araya toplanan insanlar bunu sıcak bir siyasal bir mesele haline getirmiştir.
Teneke Adam (Tin Woodman)
Teneke Adam’ın daha belirgin bir anlamı vardır. O çoğunlukla insanlıktan çıkarılmış sanayi işçilerini temsil ediyordu. İşe yaramayacak biçimde paslanmaya terk edilmişti ve bu da ulus çapındaki ekonomik çöküntüden dolayı iş yerlerinin kapanmaya başladığı zaman pek çok fabrika işçisinin hissettiği duyguydu. İşlerini kaybettikten sonra kendilerini çaresiz hissettiler.
Bostan Korkuluğu
Bostan korkuluğunun batı çitçilerini simgelediğine inanılmaktadır. Beyninin olmamasından şikayetçi olduğu halde sonunda 4 gezginin en akıllı sorun çözücüsü olmuştur.
Korkak Aslan
Serbest gümüş sikke basım hareketini destekleyen 1800’lerin sonundaki William Jennings Bryan adlı siyasetçiydi. Korkak Aslan’ın gürültülü bir kükremesi olan ancak hiçbir lokması ya da hiçbir gücü olmayan Bryan’ı temsil ettiği söylenmektedir.
Doğu’nun ve Batı’nın Kötü Cadısı
Batı’nın Kötü Cadısı, serbest gümüş sikke basımı hareketi sırasında William Jennings Bryan’a karşı adaylığını koyan ve kazanan William McKinley olduğu halde Doğu’nun Kötü Cadısı doğu iş çevresidir.
Kuzey’in ve Güney’in İyi Cadısı
Güney’in İyi Cadısı’nın güneyin çiftçilerini simgelediğine inanıldığı halde Kuzey’in İyi Cadısı’nın kuzeyin işçilerini temsil ettiğine inanılmaktadır. Bu, doğunun kötü sanayicilerine ve batının demiryolu erklerine zıtlık oluşturur.
Uçan Maymunlar
Uçan Maymunlar siyasetçilerle alay etmek için siyasal çizgi filmlerde kullanılmıştır. Durumun böyle olabilmesine rağmen uçan maymunların Kızılderilileri simgelediği de sanılmaktadır. Dorothy ve çete tesadüfen karşılaştığında ona “Eskiden biz özgür bir halk idik. Ormanda mutlu bir şekilde yaşıyorduk, ağaçtan ağaca atlıyorduk, meyva ile sert kabuklu yemişler yiyorduk ve herhangi bir sahibe bildirmeden tam o anda istediğimiz şeyleri yapıyorduk. Bahsettiğim şeyler, Oz bu ülkeye hükmetmek için bulutlardan çıkmadan seneler öncesine aitti.” denmiştir. Bu, doğu Amerikalıların bulundukları yere göç ettirilmeleri nedeniyle topraklarından kovulan Kızılderililerle iyi biçimde bağlantı kurulduğu izlenimini vermektedir.
Zümrüt Şehir ve Zümrüt Saray
Eğer Zümrüt Şehir sanıldığı kadarıyla Washington D.C.’yi simgeliyorsa Zümrüt Saray Beyaz Saray’ı resmetmektedir.
Büyücü
Oz Büyücüsü’nün Cumhuriyetçi Parti Ulusal Komitesi’nin başkanı Mark Hanna ya da ABD başkanı William McKinley olduğu sanılmaktadır. Özgün hikayesinde Dorothy, Bostan Korkuluğu ve Teneke Adam karakterleri Büyücü’yü başka türlü görmüştür. Bu, siyasetçilerin farklı insanlara farklı yüzlerini göstererek amaçlarına ulaştıklarını (sinizm) göstermektedir.
Kaynak: http://voices.yahoo.com/political-symbolism-the-wizard-oz-book-movie-561662.html
Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu
HER HAKKI MAHFUZDUR.