Ek Chuah (Ek Çuvah şeklinde okunur), Schellhas-Zimmermann-Taube kutsal metin (kodeks) tanrıları sınıflandırmasına göre, Mayaların Klasik Sonrası Dönemi’nin kakao bitkisinin koruyucusu olmasının yanında tüccar tanrısıdır. Ek Chuah, çeşitli Maya sit alanlarının resim yazılarında ve sanat eserlerinde tasvir edilen Maya tanrıları panteonunun parçası olmakla beraber Maya dininin önemli bir parçası olarak yorumlanmaktadır.
TANIM
Ek Chuah, ya Dresden Kodeksi’nde belirtildiği gibi siyah-beyaz şeritli ya da Madrid Kodeksi’ndeki gibi tamamen siyah olarak tasvir edilebilir. Ek Chuah’ın diğer ayırt edici özellikleri; kırmızı-kahverengi kenarla çevrelenmiş ağzı, büyük alt dudağı ve gözünün sağ tarafına uzanmış iki kıvrımlı çizginin varlığıdır. Ek Chuah’ın diğer tasvirleri, onu sadece tek dişi olan yaşlı bir adam olarak göstermektedir. Bu, onun Madrid Kodeksi’nde en düzenli olarak aldığı görünümdür. O, yaygın biçimde tüccarlar tarafından taşınan bir yük bohçasıyla tasvir edilmektedir. Üstelik, onun yük taşıması, kafasının etrafına bağlanmış ip ya da taşıma kayışıyla da gösterilmektedir. Bundan başka, o, mızrak ve bazı örneklerde akrep kuyruğu taşıyabilmektedir.
ÖNEMİ
Ek Chuah, tasvir edildiği bağlamlara göre çeşitli anlamlar kazanmaktadır. Ana çağrışımları, ticaret ve kakao kullanımına ilişkindir.
Tüccar Tanrısı Olarak
Ek Chuah, çoğunlukla tüccarın tehlikeli yaşamının yanında yük nakliyatını da göstermekte olan bohça ve mızrak taşımaktadır. Bu bağlamda, Ek Chuah, gezginlerin ve yolculuğun koruyucu tanrısıdır. Seyahat sırasında, gezginler, birbirlerinin üzerine üç taş yüklüyorlar ve gece eve güvenli biçimde dönmelerini sağlamak üzere Ek Chuah’a tütsü sunuyorlardı. Ek Chuah’ın ve diğer hallerde, Polaris ya da kutup yıldızı olarak bilinmekte olan Tüccar Rehberi‘nin hem simgesel hem de dilbilimsel açıdan ilişkili olmaları mümkündür. Ek, dilimize ya siyah ya da yıldız olarak çevrilebilir.
Kakaonun Koruyucusu Olarak
Kakao, Maya tüccarların ticaretini yaptığı en önemli ürünlerden birisi olup çoğunlukla para birimi sayılıyordu. Koruyucusu, Ek Chuah olduğu için kakao korusu sahipleri, onun şerefine törenler ya da özel şenlikler düzenliyorlardı. Bunlardan biri, Maya güneş takvimi ya da haab’ın 15. ayı olan Muvan (Muwan) sırasında düzenleniyordu. Bu törenin varlığı, Ek Chuah’ın Maya toplumunda zirai yönden simgelenen bir tanrı olduğunu göstermektedir.
DİĞER TANRILARLA ETKİLEŞİMLERİ
Ek Chuah, bazen en sık harp, şiddet ve kurban tanrısı Buluk Çabtan (Buluk Chabtan) ile rastlanan savaş halinde tasvir edilir. Bu etkileşim, gezen tüccarların düşman saldırılarını defetme yeteneğine sahip olması ihtiyacının temsil edilmesi şeklinde yorumlanmaktadır. Madrid Kodeksi’nde, Ek Chuah ve tanrı Voltan, yakından ilişkilidir ve bazen birbirlerinden ayırt edilmeleri neredeyse imkansızdır. Tanrı Voltan, Ek Chuah’ın Mayaların Klasik Dönemi’ndeki emsali gibi görünmektedir. Ek Chuah, etki ve önem kazandığı için tanrı Voltan’ın yerini almıştır. Bazı durumlarda, Ek Chuah, diğer tanrıların özelliklerine sahip gözükmektedir. Örneğin, bir örnekte, yaşlı bir adamın kafasıyla, ölüm tanrısının omurgasıyla ve akrep kuyruğuyla tasvir edilmektedir.
Kaynak: http://en.m.wikipedia.org/wiki/Ek_Chuaj
Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu
HER HAKKI MAHFUZDUR.